Kısa cevap: Memura hakaret cezası, basit hakaretten üç noktada ayrılır. Basit hakaret 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m.125/1 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir ve mağdurun şikâyetine bağlıdır. Hakaret kamu görevlisine görevinden dolayı işlenirse TCK m.125/3-a gereğince cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz, şikâyet aranmaz (TCK m.131/1) ve önödeme uygulanmaz (TCK m.75/6). 7571 sayılı Kanundan sonra her iki suç da uzlaştırma kapsamı dışındadır.
Önemli noktalar
- Memura hakarette ceza alt sınırı 1 yıl; adli para cezası seçilirse en az 365 gündür.
- Memura hakaret resen soruşturulur; memurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez.
- Basit hakarette şikâyet süresi 6 aydır ve fiilden itibaren 2 yılı geçemez (TCK m.73).
- Basit hakaret önödemeye tabidir; memura hakaret değildir.
- Söz görev sırasında değil, görevden dolayı söylenmişse nitelikli hâl oluşur.
Hastanede hemşireyle ya da trafik kontrolünde polisle yaşanan tartışma, aynı sözlerle iki farklı suça dönüşebilir. Bu yazı hakaret suçunun genel unsurlarını değil, memura hakaret ile basit hakaret arasındaki farkı ele alır. Hakaret ve tehdit suçlarının genel çerçevesi için Kahta tehdit ve hakaret avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu suçta şikâyetten vazgeçme dosyayı kapatmaz ve önödeme imkânı yoktur. İfade vermeden önce sözlerin görevle bağlantısını ve suç vasfını birlikte değerlendirelim.
Memura Hakaret Nedir, Basit Hakaretten Farkı Ne?
Memura hakaret, hakaret suçunun kamu görevlisine karşı ve onun yürüttüğü görev nedeniyle işlenen nitelikli hâlidir. Basit hakaret ise herhangi bir kişinin onur, şeref ve saygınlığına somut fiil isnadı ya da sövme yoluyla saldırmaktır. İki suçun eylemi aynıdır; farkı mağdurun sıfatı ile söz ve görev arasındaki bağlantı yaratır.
Kanun metni şöyledir: “Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, … İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.” (TCK m.125/3). Kamu görevlisi, TCK m.6/1-c’ye göre kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir. Polis, öğretmen, devlet hastanesindeki hemşire, belediye başkanı ve bakan bu tanıma girer.
“Görev Sırasında” ile “Görevinden Dolayı” Arasındaki Fark Nedir?
TCK m.125/3-a’nın aradığı şart, hakaretin kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesidir; görev sırasında söylenmiş olması tek başına yetmez. Söz, memurun yaptığı ya da yapmadığı bir görev işlemine tepki olarak söylenmişse nitelikli hâl oluşur. Görev saatinde de olsa özel bir husumetten kaynaklanan söz basit hakarettir.
Mesai dışında bir polise “geçen hafta bana ceza yazdın” diyerek sövmek görevden dolayıdır; mesai içinde eski bir arazi kavgası yüzünden memura sövmek ise basit hakarettir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, hâkimin görevle ilgisi olmayan kişisel bir paylaşımına yazılan yorumun, suç oluştursa bile kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret değil, alenen işlenen basit hakaret sayılacağını belirtmiştir.
Memura Hakaret Cezası Ne Kadar?
Memura hakaret cezası, TCK m.125/1’deki üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası aralığında, ancak alt sınır bir yıl olarak belirlenir. Hâkim hapis cezasını seçerse temel ceza en az 1 yıl, en çok 2 yıldır. Adli para cezası seçilirse Yargıtay uygulamasına göre temel ceza 365 günden az olamaz.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 05.03.2024 tarihli kararında, adli para cezasını seçen mahkemenin temel cezayı 360 gün belirlemesi “eksik ceza” olarak tespit edilmiş, aleyhe temyiz bulunmadığı için bozma sebebi yapılmamıştır. Basit hakarette ise adli para cezası TCK m.52/1’deki genel alt sınırdan, yani beş günden başlayabilir. Bir gün karşılığı 100-500 TL arasında belirlenir (TCK m.52/2).
Hakaret alenen işlenirse ceza altıda bir artırılır (TCK m.125/4). Mağdurun gıyabında işlenen hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir (TCK m.125/1); bu şart memura hakarette de aranır. Polis ile yaşanan tartışmalarda hakaretle birlikte sıkça ileri sürülen direnme suçunun ayrımı için polise mukavemet iddiasında savunma yazımıza bakabilirsiniz.
Memura Hakaret Şikâyete Tabi mi?
Memura hakaret şikâyete tabi değildir. TCK m.131/1 açıkça şöyle der: “Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır.” Savcılık suçu öğrendiği anda resen soruşturma başlatır; mağdur memurun şikâyetçi olmaması ya da sonradan vazgeçmesi dosyayı kapatmaz.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 02.06.2026 tarihli kararında, bakanlık görevini yürüten mağdura görevinden dolayı hakaret edildiği hâlde şikâyet yokluğu nedeniyle verilen düşme kararı bozulmuştur. Basit hakarette ise şikâyet süresi, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır (TCK m.73/1). 7531 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre bu süre, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/2). Basit hakarette şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşmeden önce yapılırsa davayı düşürür (TCK m.73/4).
Hakaret Suçu Uzlaşmaya ve Önödemeye Tabi mi?
Hakaret suçu 2025 sonundan itibaren uzlaştırma kapsamı dışındadır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.253/3, şikâyete bağlı olsa bile hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini düzenler. Basit hakaret bunun yerine önödemeye tabidir; memura hakaret ise ne uzlaştırmaya ne de önödemeye tabidir.
Değişiklik iki aşamada yapılmıştır. 7531 sayılı Kanun (RG 14.11.2024) önce yalnız m.125/2’deki iletiyle hakareti uzlaştırma dışına çıkarmış ve bazı hakaret hâllerini önödemeye almıştı. 7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025) ise m.253/3’teki ibareyi “(madde 125)” olarak değiştirmiş ve TCK m.75/6-a-2’yi şu hâle getirmiştir: “Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125)”.
Önödemede şüpheli, savcılığın tebliğ ettiği miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse kamu davası açılmaz; talep ederse ödeme birer ay arayla üç eşit taksite bölünür (TCK m.75/1).
Memura Hakarette Ceza Hesabı Nasıl Yapılır?
Memura hakarette ceza hesabı, alt sınırın bir yıl olması nedeniyle adli para cezasına çevirme ve HAGB imkânlarını doğrudan etkiler. Aşağıdaki örnek, hakaretin alenen işlendiği, temel cezanın alt sınırdan belirlendiği ve TCK m.62 uyarınca altıda bir takdiri indirim yapıldığı varsayımıyla hazırlanmıştır. Bir ay otuz gün sayılır, gün kesirleri hesaba katılmaz.
- Temel ceza (TCK m.125/3-a): 1 yıl, yani 360 gün hapis.
- Alenen artırım (TCK m.125/4): 360 güne altıda bir (60 gün) eklenir; ceza 420 gün, yani 1 yıl 2 ay olur.
- Takdiri indirim (TCK m.62): 420 günden altıda bir (70 gün) düşülür; sonuç ceza 350 gün, yani 11 ay 20 gün olur.
- Sonuç: Ceza bir yılın altında kaldığı için kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve koşulları varsa adli para cezasına çevrilebilir. Ceza iki yılın altında olduğu için HAGB de değerlendirilebilir.
Aynı sözler basit hakaret sayılsaydı temel ceza 90 gün, artırımla 105 gün, indirimle 87 gün (2 ay 27 gün) olurdu. Takdiri indirim uygulanmazsa memura hakarette ceza 1 yıl 2 ay olarak kalır; bu ceza kısa süreli değildir ve adli para cezasına çevrilemez.
Memura Hakarette HAGB ve Adli Para Cezası Mümkün mü?
Memura hakarette hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) mümkündür. 7589 sayılı Kanunla değişik CMK m.231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa HAGB kararı verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati gerekir (CMK m.231/6).
HAGB kararıyla beş yıllık denetim süresi başlar (CMK m.231/8). Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m.231/7). HAGB verilmeden doğrudan adli para cezasına hükmedilirse, kesinleşen bu mahkûmiyetin adli sicile işleneceği de hesaba katılmalıdır. Hapis cezası seçildikten sonra seçimlik adli para cezasına çevirme yapılamaz (TCK m.50/2).
Memura hakaret memuriyete engel mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyeti memuriyete engel sayar. Memura hakarette alt sınır bir yıl olduğundan, indirimsiz verilen ve HAGB’ye bağlanmayan hapis cezası bu sınıra ulaşır.
Haksız Tahrik ve Karşılıklı Hakaret Cezayı Nasıl Etkiler?
Haksız tahrik ve karşılıklı hakaret, hakaret suçuna özgü TCK m.129’da düzenlenir ve memura hakarette de uygulanır. Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir (m.129/1). Kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmişse ceza verilmez (m.129/2).
Kamu görevlisinin kaba ya da hukuka aykırı davranışı, örneğin önce kendisinin sövmesi, haksız fiil sayılabilir. Hakaretin karşılıklı işlendiği durumlarda olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza indirilebilir ya da hiç verilmeyebilir (m.129/3).
Eleştiri ile Hakaret Arasındaki Sınır Nerede?
Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır, sözün somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme içerip içermediğine göre çizilir. Yargıtay’a göre her türlü ağır eleştiri, kaba veya rahatsız edici söz hakaret suçunu oluşturmaz; sözlerin onur, şeref ve saygınlığı açıkça rencide edebilecek nitelikte olması gerekir. Kamu görevlileri, görevlerinden dolayı daha geniş eleştiriye katlanmak zorundadır.
Ceza Genel Kurulu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ölçütüyle önce ifadenin olgu isnadı mı değer yargısı mı olduğuna, sonra yeterli olgusal altyapısı bulunup bulunmadığına bakar. Yargıtay 4. Ceza Dairesi de bir infaz koruma memuruna söylenen “koca kafalı gardiyan” sözünü kaba ve nezaket dışı bulmuş, ancak hakaret suçunun unsurlarını oluşturmadığına karar vermiştir. Sosyal medyadaki eleştiri paylaşımları için sosyal medyada hakaret suç mudur yazımıza bakabilirsiniz.
Hakaret içeren paylaşımda kişinin telefon numarası gibi verileri de yer alıyorsa kişisel verileri paylaşma suçu gündeme gelebilir.
İşyerinde amir veya iş arkadaşı tarafından tekrarlanan hakaretin eziyet suçuna dönüşüp dönüşmediğini mobbingin ceza hukukundaki karşılıkları yazımızda ele aldık.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Memura hakaret dosyalarında yapılan hataların çoğu, suçun basit hakaret gibi görülmesinden kaynaklanır. Şikâyetten vazgeçme ya da uzlaşma beklentisiyle savunma ertelenir, görev bağlantısı tartışılmaz ve ceza miktarının memuriyet gibi yan sonuçları hesaba katılmaz.
- Memurun vazgeçmesine güvenmek: Görevli memurla barışmak dosyayı kapatmaz; dava resen sürer.
- Görev bağlantısını tartışmamak: Sözün kişisel bir husumetten doğduğu ispat edilirse suç basit hakarete dönüşür; şikâyet ve önödeme kuralları değişir.
- Haksız tahriki ileri sürmemek: Memurun önceki davranışı ifadeye geçmezse TCK m.129 indirimi kaybedilebilir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay kararları, memura hakaret ile basit hakaret ayrımında görev bağlantısını, şikâyet koşulunu ve ceza alt sınırını merkeze alır. Aşağıdaki dört karar, Ceza Genel Kurulu ile 4. ve 7. Ceza Dairelerinin hakaret dosyalarında verdiği ve tam metinleri okunarak özetlenen kararlardır; ikisi görev bağlantısını, biri şikâyet koşulunu, biri de ceza alt sınırını ele alır.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 22.03.2022 tarihli, 2020/428 E., 2022/199 K. sayılı kararı: Hâkimin “Başbakan’ı seviyorsam ne olmuş?” paylaşımına yazılan sert yorumun ağır eleştiri niteliğinde olduğu ve hakaret unsurlarını taşımadığı kabul edilmiştir. Kurul, paylaşım kamu görevi dolayısıyla yapılmadığından ifadelerin suç oluşturması hâlinde dahi basit hakaret sayılacağını belirtmiştir.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 04.10.2023 tarihli, 2021/14454 E., 2023/22044 K. sayılı kararı: Hastanede kelepçe talebi reddedilen hükümlünün, koğuşta üç tanık önünde infaz koruma memuru için “koca kafalı gardiyan” demesi konu edilmiştir. Daire, sözün hakaret unsurlarını taşımadığını; kabule göre de eylemin kamu görevi gözetilerek yapıldığını ve şikâyetten vazgeçmeyle düşme kararı verilemeyeceğini belirtmiştir.
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 05.03.2024 tarihli, 2021/20200 E., 2024/2463 K. sayılı kararı: Kaçakçılık kontrolüne gelen jandarma astsubayına sövülen olayda mahkûmiyet onanmıştır. Daire, TCK m.125/3 uyarınca temel adli para cezasının 365 günden az belirlenemeyeceğini tespit etmiştir.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 02.06.2026 tarihli, 2024/9129 E., 2026/10300 K. sayılı kararı: İçişleri Bakanı olarak görev yapan mağdura görevinden dolayı hakaret edildiği hâlde şikâyet yokluğu nedeniyle verilen düşme kararı, suçun takibinin şikâyete bağlı olmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.
Suç vasfının memura hakaret mi basit hakaret mi olduğu; önödeme, şikâyet ve ceza miktarını değiştirir. Tutanağı, ifade belgesini ve iddianameyi yanınızda getirerek görüşme planlayabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Memura hakaret cezası ne kadar?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası aralığındadır, ancak alt sınır bir yıldan az olamaz (TCK m.125/1 ve m.125/3-a). Adli para cezası seçilirse Yargıtay uygulamasında alt sınır 365 gündür. Alenen işlenirse ceza altıda bir artırılır.
Memura hakaret şikâyete tabi mi?
Hayır. TCK m.131/1 uyarınca kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiği anda resen soruşturur. Mağdur memurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez.
Memura hakaret uzlaşmaya tabi mi?
Hayır. 7571 sayılı Kanunla değişik CMK m.253/3, hakaret suçunun (madde 125) tamamında uzlaştırmayı yasaklar. Memura hakaret zaten şikâyete bağlı olmadığı için hiçbir dönemde uzlaştırma kapsamında olmamıştır.
Memura hakarette önödeme var mı?
Hayır. TCK m.75/6-a-2, hakaret suçunu önödeme kapsamına alırken üçüncü fıkranın (a) bendini, yani kamu görevlisine görevinden dolayı hakareti açıkça hariç tutar. Basit hakarette ise önödeme uygulanır.
Görev sırasında memura söylenen her söz memura hakaret mi sayılır?
Hayır. Belirleyici olan sözün görev sırasında söylenmesi değil, görevden dolayı söylenmesidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 22.03.2022 tarihli kararında, hâkimin görevle ilgisi olmayan kişisel paylaşımına yapılan yorumun suç oluştursa bile basit hakaret sayılacağı belirtilmiştir.
Memurun önce hakaret etmesi cezayı etkiler mi?
Etkiler. TCK m.129/1’e göre hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza verilmeyebilir; karşılıklı hakarette de m.129/3 aynı imkânı tanır. Kasten yaralamaya tepki olarak işlenen hakarette ceza verilmez (m.129/2).
Memura hakaretten mahkûmiyet memuriyete engel olur mu?
Olabilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyeti memuriyete engel sayar. Memura hakarette alt sınır bir yıl olduğundan, HAGB veya adli para cezası yoluna gidilmemesi bu riski doğurabilir.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukattır ve Kahta ile Adıyaman merkezde ceza yargılamasında şüpheli, sanık ve mağdur vekilliği yürütmektedir. Hastane, kolluk ve kamu kurumlarında yaşanan tartışmalardan doğan hakaret dosyalarında suç vasfının belirlenmesi, görev bağlantısının tartışılması ve önödeme süreci büronun ele aldığı konulardandır. Bu yazı 23 Ekim 2026 itibarıyla güncel kanun metinleri ve tam okunmuş Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.
Kanun metinlerinin resmî hâline 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
