Kahta Haczedilemeyen Mallar Avukatı: Maaş Haczi Oranı

Kısa cevap: Haczedilemeyen mallar, borçlu ve ailesinin yoksulluğa düşmemesi için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.82’de sayılan ve icra takibinde el konulamayan mal ve haklardır. Ailenin ortak kullandığı tüm ev eşyası, borçlunun haline münasip evi, çiftçinin geçimi için zaruri arazisi ve traktörü bunlardandır. Maaş ve ücretler ise kısmen haczedilir: İİK m.83’e göre kesinti dörtte birden az olamaz. Emekli maaşı, 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca nafaka ve SGK alacağı dışında ancak borçlunun açık muvafakatiyle haczedilir.

Önemli noktalar

• 7445 sayılı Kanunla 2023’ten beri ailenin ortak kullandığı tüm ev eşyası, birden fazla olsa da haczedilemez.
• Maaş ve ücretten yapılacak kesinti kural olarak net tutarın 1/4’üdür; birden fazla haciz sıraya konur.
• Emekli maaşı, kredi sözleşmesinde önceden verilen izinle haczedilemez veya bloke edilemez (İİK m.83/a).
• Haczedilmezlik şikâyeti haczin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde yapılır.

İcra takibinin türlerini, ödeme emrine itiraz süresini ve takibin haciz aşamasına nasıl geçtiğini Kahta icra avukatı yazımızda anlattık. Bu yazı yalnız haciz aşamasına, yani neyin haczedilip neyin haczedilemeyeceğine odaklanır.

Haczedilemeyen Mallar Nelerdir?

Haczedilemeyen mallar listesi İİK m.82’nin birinci fıkrasında on üç bent hâlinde sayılmıştır ve borçlunun asgari yaşam düzeyini korumayı amaçlar. Liste devlet malları, borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya, ev eşyası, çiftçinin zaruri arazisi ve hayvanları, iki aylık yiyecek ve yakacak, vücut zararı tazminatları, haline münasip ev ve öğrenci burslarını kapsar.

İcra memuru, 6352 sayılı Kanunla eklenen fıkra uyarınca haczi istenen malın haczinin caiz olup olmadığını kendisi değerlendirir. Kanunun tam metni 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (mevzuat.gov.tr) adresindedir.

İİK m.83/a ise borçluyu kendisine karşı da korur: “82 ve 83 üncü maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir.” Senede veya kredi sözleşmesine konulan “evim ve maaşım haczedilebilir” kaydı bu nedenle borçluyu bağlamaz.

Evdeki Eşyalar Haczedilebilir mi?

Evdeki eşyaların haczi, 7445 sayılı Kanunla 5 Nisan 2023’te yürürlüğe giren değişiklikten sonra büyük ölçüde sona ermiştir. İİK m.82/1-3’ün yeni hâline göre borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile “ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası” haczedilemez. Eski metindeki “lüzumlu eşya” ve “birden fazlaysa biri” ölçüsü kaldırılmıştır.

Bugün ikinci televizyon veya ikinci buzdolabı da haczedilemez. Aynı Kanun, 82. maddenin ikinci fıkrasındaki istisna listesinden “3” numarasını da çıkarmıştır; bu nedenle ev eşyası, borç o eşyanın bedelinden doğmuş olsa bile bu bent kapsamında haczedilemez.

İstisna para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyasıdır. Bunlar evde bulunsa da haczedilebilir. Üçüncü kişiye, örneğin anne babaya ait olduğu ileri sürülen eşya için başvurulacak yol haczedilmezlik şikâyeti değil istihkak davasıdır; bu konu Kahta istihkak davası avukatı sayfamızda anlatılmıştır.

Borçlunun Oturduğu Ev Haczedilebilir mi?

Borçlunun oturduğu evin haczi, İİK m.82/1-12’deki “Borçlunun haline münasip evi” kuralıyla sınırlanmıştır. Haline münasip ev, borçlunun haciz anındaki sosyal durumuna ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin ihtiyacına uygun, lüks olmayan konuttur. Bu itiraza uygulamada meskeniyet şikâyeti denir ve icra mahkemesine yapılır.

Ev tamamen korunmaz. İİK m.82’nin üçüncü fıkrasına göre malın kıymeti fazlaysa, bedelinden haline münasip bir kısmı borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır. Mahkeme bilirkişiyle iki değeri karşılaştırır: haczedilen evin değeri ve borçlunun daha mütevazı semtlerde alabileceği uygun evin değeri.

Örnek hesap: haline münasip ev

Bilirkişinin haciz tarihi itibarıyla haczedilen evi 3.000.000 TL, borçlunun ailesiyle birlikte ihtiyacını karşılayacak mütevazı bir evi ise 2.000.000 TL olarak belirlediğini varsayalım. Ev 2.000.000 TL’den az olmamak üzere satılır; bu tutar borçluya bırakılır ve kalan 1.000.000 TL alacaklıya ödenir. Uygun ev değeri haczedilen evin değerinden yüksek çıkarsa haciz tamamen kaldırılır.

Borç evin kendi bedelinden doğmuşsa, örneğin ev taksitle alınmış ve satıcıya borçlanılmışsa, m.82/2 uyarınca 12. bentteki koruma uygulanmaz. Aynı kural 2, 4, 5 ve 7. bentler için de geçerlidir.

Çiftçinin Arazisi, Traktörü ve Hayvanları Haczedilir mi?

Çiftçinin arazisi ve traktörü, İİK m.82/1-4’e göre borçlu çiftçinin “kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri” ölçüsünde haczedilemez. Korumadan yararlanmak için borçlunun asıl uğraşının ve geçim kaynağının çiftçilik olması gerekir; arazinin zaruri miktarı keşif ve bilirkişiyle belirlenir.

Kahta köylerinde tarım ve hayvancılıkla geçinen aileler için şu bentler de önemlidir:

• Bağ ve bahçe: Bağ, bahçe, meyve veya sebze yetiştiricisinin geçimi için zaruri bahçesi ve aletleri haczedilemez (m.82/1-7).
• Hayvan: Aile için gerekliyse borçlunun seçeceği bir süt veren manda veya inek ya da üç keçi veya koyun ile üç aylık yemi haczedilemez (m.82/1-5).
• Erzak ve tohum: Ailenin iki aylık yiyecek ve yakacağı ile çiftçinin gelecek mahsul için tohumluğu haczedilemez (m.82/1-6).
• Yavrulu hayvan: Anasına muhtaç yavru anasından, ana da yavrusundan ayrı haczedilemez (m.83/b).

Traktörün veya arazinin değeri ihtiyacı aşıyorsa, örneğin borçlunun küçük arazisi için çok pahalı bir traktör haczedilmişse, m.82/3 uyarınca mal satılır ve bedelin haline münasip kısmı borçluya bırakılır.

Maaş Haczi Oranı Nedir?

Maaş haczi oranı, İİK m.83’e göre borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra belirlenir; ancak haczedilecek miktar maaşın “dörtte birinden az olamaz”. 4857 sayılı İş Kanunu m.35 ise işçilerin aylık ücretlerinin “dörtte birinden fazlası haczedilemez” der. İki hüküm birlikte işçi ücretinde kesintiyi net ücretin 1/4’üne sabitler.

Kural memur maaşları ve sigorta iratları için de geçerlidir. Asgari ücret de bu sınır içinde haczedilebilir; kanunda asgari ücreti tamamen koruyan ayrı bir hüküm yoktur.

Örnek hesap: maaş haczi

Net ücreti 40.000 TL olan bir işçinin maaşına haciz geldiğini varsayalım. İşveren her ay 10.000 TL’yi icra dairesine gönderir, 30.000 TL işçiye ödenir. Borç 150.000 TL ise kesinti, faiz ve masraflar hariç yaklaşık 15 ay sürer. İİK m.355’e göre işveren haczi ve ücret miktarını bir hafta içinde bildirmek, borç bitinceye kadar kesintiyi icra dairesine göndermekle yükümlüdür; kesmediği para m.356 uyarınca ayrıca hüküm alınmadan kendisinden tahsil edilir.

İkinci maaş haczi ne zaman kesilir?

Birden fazla alacaklı aynı maaşa haciz koyarsa İİK m.83/2 devreye girer: “Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.” Yani maaştan aynı anda iki ayrı 1/4 kesilmez; ikinci alacaklı ilk borcun bitmesini bekler.

Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?

Emekli maaşına haciz, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.93 ile kural olarak yasaklanmıştır. Maddeye göre gelir, aylık ve ödenekler, SGK’nın m.88 uyarınca takip ettiği alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu yasağa aykırı haciz talepleri, borçlunun muvafakati bulunmadıkça icra müdürü tarafından reddedilir.

Muvafakatin zamanı belirleyicidir. Yargıtay’ın okunan kararlarına göre geçerli muvafakat için icra takibinin başlamış ve kesinleşmiş olması gerekir. Kredi çekerken bankaya verilen “emekli maaşımdan kesinti yapılabilir” talimatı, İİK m.83/a’daki önceden feragat yasağı nedeniyle borçluyu bağlamaz.

Takip kesinleştikten sonra verilen muvafakatin tek taraflı geri alınıp alınamayacağını kanun düzenlemez ve bu konu tartışmalıdır. Muvafakat dilekçesi imzalamadan önce kesinti oranının ve sürenin dosyaya göre hesaplanması bu nedenle önemlidir.

Banka hesabındaki emekli maaşı haczedilir mi?

5510 m.93’teki yasak, aylığın bankaya yatmış olmasıyla ortadan kalkmaz; bu nedenle icra müdürlükleri bankalara çoğunlukla “maaş hesabı hariç” haciz yazısı gönderir. Hesaba maaş dışında kira, satış bedeli veya havale gibi paralar da yatıyorsa, bu maaş dışı tutarlar haczedilebilir. Emekli maaşının başka gelirlerle aynı hesapta tutulması, hangi paranın korunduğunun ispatını güçleştirir.

Haczedilmezlik Şikâyeti Nasıl ve Ne Zaman Yapılır?

Haczedilmezlik şikâyeti, haczedilemeyen bir mala veya hakka konulan haczin kaldırılması için icra mahkemesine yapılan başvurudur. İİK m.16’ya göre şikâyet, icra dairesinin işleminin “öğrenildiği tarihten yedi gün içinde” yapılır. Süre çoğunlukla fiili hacizde hazır bulunma veya haciz tutanağının tebliğiyle başlar.

Borçlu şartları belgeyle göstermelidir: çiftçi için ÇKS kaydı, ev için tapu ve aile durumu, emekli için SGK belgesi. Takibin kendisine veya borcun varlığına itiraz ediliyorsa haczedilmezlik şikâyeti yetmez; borcun olmadığı menfi tespit davası ile ayrıca ileri sürülür.

Vücut ve sağlık zararı için ödenen tazminatların korunması bağlamında meslek hastalığı tazminatı yazımıza da bakabilirsiniz.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Haczedilemeyen mallarda hak kayıpları çoğunlukla 7 günlük sürenin kaçırılmasından doğar.

• Süreyi kaçırmak: Fiili hacizde hazır bulunan borçlu için 7 gün o gün başlar; haciz tutanağının ayrıca tebliğini beklemek süre kaybettirebilir.
• Takipten önce muvafakat vermek: Kesinleşmemiş takipte imzalanan maaş kesintisi dilekçesi geçersizdir; ama bunun ileri sürülmesi için şikâyet gerekir.
• Emekli maaşını başka gelirlerle aynı hesapta tutmak: Maaş dışı tutarın ayrıştırılması güçleşir.
• Çiftçiliği belgelememek: ÇKS kaydı, ürün satış belgesi ve arazi bilgisi olmadan çiftçilik vasfı ispatlanamayabilir.

Yargıtay Haczedilemeyen Mallar Konusunda Ne Diyor?

Aşağıdaki kararların tam metinleri okunmuştur; her biri haczedilmezlik kuralının farklı bir yönünü gösterir.

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.06.2021 tarihli, 2017/1980 E., 2021/829 K. sayılı kararı: Tüketici kredisi çekilirken emekli maaşından takas ve virman yapılmasına verilen muvafakatin, İİK m.83/a’daki önceden feragat yasağı nedeniyle geçersiz olduğu ve 5510 m.93’teki muvafakat imkânının yalnız takibin kesinleşmesinden sonraki aşamaya ilişkin olduğu kabul edilmiştir. Karar oyçokluğuyla verilmiştir.
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 21.02.2023 tarihli, 2022/8279 E., 2023/1037 K. sayılı kararı: Takibin kesinleşmesinden ve maaşa haciz uygulanmasından önce borçlunun maaşından kesinti yapılmasına verdiği muvafakatin geçerli olmadığı ve maaş haczinin kaldırılması gerektiği yönündeki karar onanmıştır.
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 23.12.2025 tarihli, 2025/7302 E., 2025/8391 K. sayılı kararı: Meskeniyet şikâyetinde hem haczedilen evin hem de borçlunun daha mütevazı semtlerde alabileceği haline münasip evin değerinin haciz tarihi itibarıyla belirlenmesi gerektiği; dava ve keşif tarihindeki değerlere göre kurulan hükmün bozulacağı belirtilmiştir.
• Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 19.09.2024 tarihli, 2024/2475 E., 2024/7496 K. sayılı kararı: İİK m.82/1-4’ten yararlanmak için asıl uğraşın çiftçilik olması gerektiği; ancak arazinin ortakçıya verilmesinin, yan işlerde çalışmanın veya emekli maaşı almanın çiftçilik vasfını ortadan kaldırmadığı, zaruri arazi miktarının keşif ve bilirkişiyle belirleneceği kabul edilerek şikâyeti reddeden karar bozulmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazar Hakkında

Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukattır ve Kahta ile Adıyaman merkezde icra takipleri, haciz işlemlerine karşı şikâyetler ve alacak davalarında vekillik yürütmektedir. Kahta’da en sık sorulanlar maaş kesintisinin oranı, emekli maaşı blokesi ve çiftçinin traktör ile arazisinin haczidir. Bu yazı 3 Kasım 2026 itibarıyla güncel İİK, İş Kanunu ve 5510 sayılı Kanun metinleri ile tam okunmuş Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.