Kahta Tanıma ve Tenfiz Davası Avukatı: Yurt Dışı Boşanma

Kısa cevap: Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz; nüfus kaydında evli görünmeye devam edersiniz. Eşler birlikte başvurursa karar, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A uyarınca konsolosluk veya nüfus müdürlüğünde dava açmadan tescil edilir. Eşlerden biri başvurmazsa 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.58 uyarınca aile mahkemesinde tanıma davası açılır. Nafaka veya tazminatın Türkiye’de tahsili için ise tenfiz kararı gerekir.

Önemli noktalar

• İdari tescil için iki eşin birlikte başvurması gerekir; diğer eş ölmüş ya da yabancıysa Türk vatandaşı eş tek başına başvurabilir (2020’de 7226 sayılı Kanunla eklendi).
• Tanıma davasında, tenfizden farklı olarak, karşılıklılık şartı aranmaz (MÖHUK m.58/1).
• Dava basit yargılama usulüyle görülür ve dilekçe duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir (MÖHUK m.55).
• Tanıma kararının etkisi, yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren başlar (MÖHUK m.59).

Almanya, Hollanda, Avusturya veya Fransa’da yaşayan Kahtalı ailelerin önemli bir kısmı boşanmayı yaşadıkları ülkede tamamlar; ancak Türkiye’deki aile kütüğü bu karardan habersizdir. Türkiye’de açılan boşanma davalarının usulünü Kahta boşanma avukatı sayfamızda anlattık; bu yazı yurt dışında verilmiş kararın Türkiye’de geçerli hâle getirilmesine odaklanır.

Tanıma ve Tenfiz Nedir, Aralarındaki Fark Ne?

Tanıma ve tenfiz, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurmasını sağlayan iki ayrı yargısal yoldur. Tanıma, yabancı ilamın Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir. Tenfiz ise ilamın Türk mahkemesi kararı gibi icra edilebilmesini sağlar. Boşanmanın nüfusa işlenmesi için tanıma yeterlidir.

MÖHUK m.50/1 tenfizi şöyle tanımlar: “Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye’de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır.” Tanımayı düzenleyen m.58/1 ise yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil sayılmasını, tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlar.

Pratik ayrım şudur: kararda yalnız boşanma hükmü varsa tanıma istenir. Kararda Türkiye’de tahsil edilecek bir nafaka, tazminat veya yargılama gideri hükmü varsa o kısım için ayrıca tenfiz istenir. Kanunun tam metni 5718 sayılı MÖHUK (mevzuat.gov.tr) adresindedir.

Yurt Dışı Boşanma Türkiye’de Dava Açmadan Tescil Edilebilir mi?

Yurt dışı boşanma kararı, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A uyarınca belirli şartlarla dava açılmadan nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Bu idari yol 2017’de 690 sayılı KHK ile getirilmiş, 2018’de 7077 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir. Tescili yurt dışında Türk dış temsilcilikleri, yurt içinde Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlükleri yapar.

Madde dört şart arar: başvurunun tarafların birlikte, bizzat veya vekilleri aracılığıyla yapılması; kararın verildiği devlet kanunlarına göre yetkili adli veya idari makamca verilmiş olması; usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. Kapsam boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespiti kararlarıyla sınırlıdır.

2020’de 7226 sayılı Kanunla önemli bir istisna eklenmiştir: taraflardan biri ölmüş ya da yabancıysa, Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Her iki eş de Türk vatandaşı ve hayattaysa birlikte başvuru şarttır.

İdari tescil reddedilirse ne olur?

5490 sayılı Kanun m.27/A/3’e göre şartlar yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararların Türkiye’de tanınması MÖHUK uyarınca yapılır. Yani ret, hak kaybı değildir; yol mahkemeye döner. Eski eş başvuruya katılmıyorsa doğrudan tanıma davası açmak zaman kazandırır.

Tanıma ve Tenfiz Şartları Nelerdir?

Tanıma ve tenfiz şartları MÖHUK m.54’te sayılmıştır ve mahkeme bunları kararın esasına girmeden denetler. Türk hâkimi yabancı mahkemenin boşanmaya haklı karar verip vermediğini yeniden tartışmaz; yalnız kararın kesinleşip kesinleşmediğini, kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığını ve savunma hakkının korunup korunmadığını inceler.

• Kesinleşme: İlam, verildiği devlet kanunlarına göre kesinleşmiş olmalıdır (m.50/1).
• Karşılıklılık: Yalnız tenfizde aranır; Türkiye ile o devlet arasında anlaşma, kanun hükmü veya fiilî uygulama bulunmalıdır (m.54/1-a). Tanımada bu bent uygulanmaz (m.58/1).
• Münhasır yetki: Karar Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olmalıdır. Boşanma bu kapsamda değildir.
• Kamu düzeni: Hüküm Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır (m.54/1-c).
• Savunma hakkı: Karşı taraf o yer kanunlarına göre usulüne uygun çağrılmamış veya temsil edilmemişse ve bu nedenle Türk mahkemesinde itiraz ederse tanıma reddedilir (m.54/1-ç).

Karşı taraf davada yalnız bu şartların bulunmadığını ya da ilamın yerine getirilmiş olduğunu veya yerine getirilmesine engel bir sebep çıktığını ileri sürebilir (m.55/2). Boşanmanın sebebi, kusur dağılımı veya “eşimle sonra barıştık” gibi itirazlar tanıma davasının konusu değildir.

Tanıma Davası İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Tanıma ve tenfiz davası için gerekli belgeler MÖHUK m.53’te iki kalem hâlinde sayılmıştır ve dava dilekçesine eklenmelidir. Belgeler eksik veya usulsüz onaylı olduğunda mahkeme kesinleşmeyi tespit edemez; dosyanın uzamasının en sık nedeni budur. Belgeler kararın verildiği ülkede, dava açılmadan önce hazırlanmalıdır.

1. Yabancı mahkeme kararı: O ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya kararı veren mahkemece onanmış örneği.
2. Kesinleşme belgesi: Kararın kesinleştiğini gösteren, usulen onanmış yazı veya şerh.
3. Onay (apostil): Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde karar ve kesinleşme belgesine apostil şerhi alınır; taraf olmayan ülkelerde o ülkedeki Türk konsolosluğunun onayı gerekir.
4. Onaylı Türkçe tercüme: Karar, kesinleşme belgesi ve apostil şerhinin yeminli tercüman çevirisi; Türkiye’de noter, yurt dışında konsolosluk onayıyla.
5. Vekaletname: Davayı avukat açacaksa, tanıma ve tenfiz davası açma yetkisini açıkça içeren vekaletname.

Uygulamada nüfus kayıt örneği de dosyaya eklenir; mahkeme tarafların kimliğini ve evlilik kaydını bununla eşleştirir.

Kahta’dan Tanıma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Tanıma ve tenfiz davasında görevli mahkeme, aile hukukuna ilişkin yabancı kararlar için 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4 uyarınca aile mahkemesidir. MÖHUK m.51/1’deki “asliye mahkemesi” ifadesi, aile hukuku dışındaki kararlar için uygulanır. Kahta’da ayrı aile mahkemesi bulunmadığından bu davalar Kahta Asliye Hukuk Mahkemesi’nde aile mahkemesi sıfatıyla görülür.

Yetki MÖHUK m.51/2’ye göre belirlenir: dava, kendisine karşı tanıma istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer mahkemesinde açılır. Türkiye’de yerleşim yeri veya sakin olduğu bir yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.

Somut örnekle: eski eş Kahta’da oturuyorsa dava Kahta’da açılır. İki eş de Almanya’da yaşıyorsa ve Türkiye’de yerleşim yeri yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir’deki aile mahkemelerinden birinde açılabilir; Kahta’daki nüfus kaydı tek başına yetki kurmaz.

Tanıma Kararı Hangi Tarihten Geçerli Olur?

Tanıma kararının etkisi, MÖHUK m.59 uyarınca yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren başlar. Türk mahkemesinin tanıma kararını verdiği tarih esas alınmaz. Bu nedenle taraflar Türk hukuku bakımından da yabancı kararın kesinleştiği tarihte boşanmış sayılır.

Bu kuralın önemli bir sonucu vardır: yurt dışında boşanma kesinleştikten sonra eşlerden biri Türkiye’de ayrıca boşanma davası açarsa, iki davanın birlikte görülmesi mümkün değildir. Türkiye’deki boşanma davası, tanıma davasının sonucunu bekletici mesele yapmak zorundadır; tersi kabul edilmez. Bu sıralama aşağıda künyesi verilen Yargıtay kararında açıkça onaylanmıştır.

Tarih, miras ve mal rejimi hesaplarında da belirleyicidir: evlilik birliğinin hangi tarihte sona erdiği, sonradan edinilen malların ve mirasçılık durumunun tespitini doğrudan etkiler.

Nafaka ve Velayet Hükümleri Türkiye’de Nasıl Uygulanır?

Yabancı boşanma kararındaki nafaka ve velayet hükümleri, boşanmanın nüfusa işlenmesiyle kendiliğinden Türkiye’de uygulanabilir hâle gelmez. 5490 sayılı Kanun m.27/A’daki idari tescil yalnız evliliğin sona ermesini kütüğe işler. Nafakanın Türkiye’deki bir gelir veya mal üzerinden tahsili için o kısım hakkında tenfiz kararı alınması gerekir.

Tenfizine karar verilen yabancı ilamlar, MÖHUK m.57/1’e göre Türk mahkemelerinden verilmiş ilamlar gibi icra olunur. Tenfizde karşılıklılık şartı da aranır. Yabancı kararda hiç düzenlenmemiş bir nafaka veya tazminat talebi tanıma davasında ileri sürülemez; ayrı bir dava gerekir. Türkiye’deki nafaka davalarının işleyişini Kahta nafaka avukatı sayfamızda anlattık.

Yabancı kararda velayet düzenlenmemişse bu, tanımaya engel değildir. Çocuğun velayeti Türkiye’de aile mahkemesince ayrıca düzenlenebilir; ölçütleri Kahta velayet davası avukatı yazımızda bulabilirsiniz.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Yurt dışı boşanmaların Türkiye’ye taşınmasında hak kayıpları çoğu zaman belge ve yol seçiminden doğar.

• Kesinleşme şerhi olmadan dava açmak: Kararın onaylı örneği tek başına yetmez; kesinleştiğini gösteren onaylı belge zorunludur (MÖHUK m.53/1-b).
• Apostili yalnız karara almak: Kesinleşme belgesine de onay gerekir; aksi hâlde mahkeme belge tamamlatır.
• Eski eşin katılmayacağı idari başvuruda ısrar etmek: İki eş de Türk vatandaşı ve hayattaysa tek başına idari tescil mümkün değildir; tanıma davası daha hızlıdır.
• Türkiye’de ikinci bir boşanma davası açmak: Yabancı karar kesinleşmişse Türkiye’deki dava tanıma sonucunu bekler ve masraf ikiye katlanır.
• Nüfus kaydını düzeltmeden yeniden evlenmeye kalkmak: Kayıtta evli görünen kişinin Türkiye’deki evlenme başvurusu ilerlemez.

Yargıtay Tanıma Davalarında Ne Diyor?

Aşağıdaki Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarının tam metinleri okunmuştur; her biri tanıma davasının farklı bir yönünü gösterir.

• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 03.10.2023 tarihli, 2023/2107 E., 2023/4373 K. sayılı kararı: Hollanda mahkemesinin boşanma kararının tanınmasına ilişkin karar onanmıştır. Bölge adliye mahkemesi, tanıma kararının etkisinin yabancı kararın kesinleştiği tarihten başladığını, Türkiye’de sonradan açılan boşanma davasının tanıma davasını beklemesi gerektiğini belirtmiştir.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 27.06.2024 tarihli, 2024/4641 E., 2024/4942 K. sayılı kararı: Avusturya’da verilen boşanma kararının tanınması onanmıştır. İlk derece mahkemesi, tarafların sonradan bir araya gelmesinin tanıma davasında değerlendirilemeyeceğini ve velayet düzenlemesi bulunmamasının kamu düzenine aykırı olmadığını kabul etmişti.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 14.01.2025 tarihli, 2024/4286 E., 2025/183 K. sayılı kararı: Danimarka’daki kararın idari makamca verildiği gerekçesiyle davayı reddeden karar bozulmuştur. Kararın aile hukuku dairesince verildiği ve temyiz edilmediğinin tasdik edildiği anlaşıldığından tanıma ve tenfizin mümkün olduğu belirtilmiştir.
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 06.02.2025 tarihli, 2024/7764 E., 2025/984 K. sayılı kararı: Avustralya mahkemesi kararında davalıya tebligat yapılıp yapılmadığına dair bilgi bulunmadığı ve davalı karardan haberdar olmadığını ileri sürdüğü hâlde araştırma yapılmadan verilen tanıma kararı, MÖHUK m.54/ç yönünden eksik inceleme nedeniyle bozulmuştur.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazar Hakkında

Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukattır ve Kahta ile Adıyaman merkezde aile hukuku dosyalarında vekillik yürütmektedir. Yurt dışında yaşayan Kahtalı ailelerden en sık gelen sorular, Avrupa’da alınan boşanmanın Türkiye’de neden görünmediği, eski eş katılmazsa ne yapılacağı ve belgelerin nasıl hazırlanacağıdır. Türkiye’de görülen boşanma davaları için Adıyaman boşanma avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz. Bu yazı 5 Kasım 2026 itibarıyla güncel MÖHUK, 5490 ve 4787 sayılı Kanun metinleri ile tam okunmuş Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.