Kısa cevap: Kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanmak, TCK m.265’te düzenlenen “görevi yaptırmamak için direnme” suçunu oluşturur. Temel ceza 6 aydan 3 yıla kadar hapistir. Suç yargı görevi yapan kişilere karşı işlenmişse ceza 2 yıldan 4 yıla kadar hapistir. Failin kendisini tanınmayacak hâle koyması veya suçun birden fazla kişiyle işlenmesi hâlinde ceza üçte bir; silahla ya da suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi hâlinde yarı oranında artırılır. Suç şikâyete tabi değildir.
Halk arasında “polise mukavemet” olarak bilinen bu suçta savunmanın merkezinde tek bir soru yer alır: ortada gerçekten cebir veya tehdit var mıdır, yoksa yalnızca sözlü bir itiraz mı söz konusudur?
Hakkınızda bu kapsamda bir soruşturma varsa kamera ve tanık delillerinin erken talep edilmesi önem taşır.
Suçun Unsurları
TCK m.265’in aradığı unsurlar şunlardır: fiilin bir kamu görevlisine karşı işlenmesi; görevlinin görevini yapmakta olması veya yapmasının engellenmek istenmesi; failin cebir veya tehdit kullanması; ve bunun görevi engelleme amacıyla yapılması.
Burada iki unsur özellikle önemlidir. Birincisi cebir veya tehdittir. Suçun oluşması için görevliye yönelik fiziksel güç kullanımı ya da tehdit oluşturan bir davranış bulunmalıdır. Görevliye sözle itiraz etmek, işleme karşı çıkmak, tutanak imzalamayı reddetmek veya sesini yükseltmek tek başına bu suçu oluşturmaz. Elbette sarf edilen sözlerin tehdit boyutuna ulaşması mümkündür; bu ayrım somut olayda dikkatle yapılmalıdır.
İkincisi özel kasttır: failin amacı, görevlinin görevini yapmasını engellemek olmalıdır. Görevin yapılmasıyla ilgisi bulunmayan, kişisel bir tartışmadan kaynaklanan davranışlar bakımından bu suç değil, koşulları varsa hakaret, tehdit veya kasten yaralama gibi başka suçlar gündeme gelir.
Ceza Aralıkları ve Artırım Hâlleri
Süreç
DİRENME DOSYASINDA SÜREÇ
Savunmanın Eksenleri
Birinci eksen cebir ve tehdit unsurudur. Dosyada yalnızca sözlü itiraz, yüksek sesle konuşma veya işleme rıza göstermeme varsa, suçun maddi unsurunun oluşmadığı ileri sürülebilir. Bu değerlendirmede tutanak ifadelerinin soyut kalıp cümlelerden mi ibaret olduğu yoksa somut davranışları mı tarif ettiği önem kazanır.
İkinci eksen görüntü kayıtlarıdır. Bu dosyalarda çoğu zaman karşılıklı iki anlatım bulunur ve görüntü kayıtları belirleyici olur. Güvenlik kameraları, devriye aracı kamerası, iş yeri kameraları ve olay yerindeki kişilerin cep telefonu kayıtları erken aşamada talep edilmelidir; zira bu kayıtların saklanma süreleri sınırlıdır ve geç yapılan talepler sonuçsuz kalabilir.
Üçüncü eksen artırım hâlleridir. “Birden fazla kişiyle birlikte işlenme” ya da “silahla işlenme” nitelendirmelerinin koşullarının gerçekten bulunup bulunmadığı ayrıca tartışılmalıdır; bu hâllerin uygulanması cezayı belirgin biçimde yükseltir.
Dördüncü eksen içtima meselesidir. Olay sırasında görevlinin yaralanması hâlinde, kullanılan cebir kasten yaralama suçunun ağır neticelerine neden olmuşsa ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır. Bu nedenle yaralanmanın derecesi ve adli raporun içeriği, birden fazla suçtan sorumluluk doğup doğmayacağını belirler.
Görüntü kayıtlarının zamanında talep edilmesi için hızlı hareket edilmesi gerekir.
Benzer Suçlarla İlişkisi
Bu suç uygulamada sıklıkla başka suçlarla birlikte gündeme gelir. Görevliye yönelik onur kırıcı sözler söylenmişse kamu görevlisine hakaret, görevli yaralanmışsa kasten yaralama, görevlinin aracına veya ekipmanına zarar verilmişse mala zarar verme suçları ayrıca değerlendirilir. Bu suçların her birinin unsurları farklı olduğundan, iddianamedeki nitelendirmelerin tek tek incelenmesi gerekir.
Suç, kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı işlenen suçlar arasında yer aldığından şikâyete tabi değildir; görevlinin şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez. Bu yönüyle, tarafların anlaşmasıyla çözülebilen suçlardan ayrılır. Görevli mahkeme, ceza aralığı ve birlikte işlenen diğer suçların niteliğine göre belirlenir.
Sonuç ve Değerlendirme
Görevi yaptırmamak için direnme dosyalarında sonucu belirleyen üç unsur; cebir veya tehdit unsurunun gerçekten bulunup bulunmadığı, görüntü kayıtlarının zamanında dosyaya kazandırılıp kazandırılmadığı ve artırım hâllerinin koşullarının doğru değerlendirilip değerlendirilmediğidir. Tutanak içeriğinin tek delil olarak kaldığı dosyalarda, kayıtların ve tanık beyanlarının erken talep edilmesi savunmanın en etkili adımıdır. Suçun şikâyete tabi olmaması ise sürecin kendiliğinden sona ermeyeceği anlamına gelir; bu nedenle savunmanın ilk aşamadan itibaren kurulması gerekir.
Ceza Hukukuyla İlgili Diğer Yazılarımız
Direnme sırasında yaralama iddiaları için Kahta kasten yaralama suçu avukatı yazımızı, hakaret ve tehdit iddiaları için Kahta tehdit ve hakaret avukatı yazımızı, gözaltı aşamasındaki haklar için Kahta gözaltı ve şüpheli hakları avukatı yazımızı, ceza yargılamasının genel çerçevesi için Kahta ceza avukatı yazımızı inceleyebilirsiniz. Türk Ceza Kanunu’nun güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Görevi yaptırmamak için direnme suçunun cezası nedir?
TCK m.265/1 uyarınca kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Suçun yargı görevi yapanlara karşı işlenmesi hâlinde ceza ne olur?
TCK m.265/2 uyarınca suçun yargı görevi yapan kişilere karşı işlenmesi hâlinde iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Hangi hâllerde ceza artırılır?
Suçun, kişinin kendisini tanınmayacak bir hâle koyması suretiyle veya birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza üçte bir oranında; silahla ya da var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi hâlinde yarı oranında artırılır.
Cebir kullanılmadan sadece sözle karşı çıkmak suç mudur?
Suçun oluşması için cebir veya tehdit unsurunun bulunması gerekir. Görevliye karşı yalnızca itiraz etmek, sesli tepki göstermek ya da işleme rıza göstermemek tek başına bu suçu oluşturmaz. Ancak sözlerin tehdit boyutuna ulaşıp ulaşmadığı somut olayda değerlendirilir.
Direnme sırasında yaralama olursa ne olur?
TCK m.265 uyarınca kullanılan cebir, kasten yaralama suçunun ağır neticelerine neden olmuşsa ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler de uygulanır. Bu hâlde iki suçtan ayrı ayrı sorumluluk gündeme gelir.
Kamu görevlisinin görevinin hukuka uygun olması gerekir mi?
Suç, kamu görevlisinin yürüttüğü görevi engelleme amacına yöneliktir. Bu nedenle görevlinin işleminin yetki sınırları içinde olup olmadığı, savunmada ileri sürülebilecek hususlardandır. Değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.
Suç şikâyete tabi midir?
Hayır. Kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı işlenen bu suç şikâyete bağlı değildir; savcılık tarafından resen soruşturulur ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak Adıyaman ve Kahta merkezli çalışmalarında ceza hukuku alanında da faaliyet göstermektedir. Direnme dosyalarında tutanak içeriğinin incelenmesi, görüntü kayıtlarının zamanında talep edilmesi ve artırım hâllerinin denetlenmesi gibi sürecin seyrini etkileyen aşamalara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
