Kısa cevap: Kaçakçılık suçları TCK’da değil, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda düzenlenmiştir. Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmanın cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adlî para cezasıdır (m.3/1). Akaryakıt kaçakçılığında ceza 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adlî para cezasına yükselir; eşyanın gümrük kapıları dışından sokulması hâlinde ceza 1/3 ile 1/2 oranında artırılır. Etkin pişmanlık, TCK m.168’den farklı olarak Kanun’un 5. maddesinde özel biçimde düzenlenmiştir.
Bu suç tipinde en çok gözden kaçan nokta, etkin pişmanlığın genel hükümlere göre değil özel kanuna göre işlemesidir. Ödeme yapılacaksa hem tutarın hem de zamanın doğru belirlenmesi gerekir.
Gümrüklenmiş değerin ve ödeme aşamasının doğru hesaplanması için ivedilikle iletişime geçebilirsiniz.
Kaçakçılık Suçlarının Kapsamı
5607 sayılı Kanun, gümrük mevzuatına aykırı biçimde eşya hareketlerini cezalandırır. Kanun’un 3. maddesi çok sayıda seçimlik hareket içerir: eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın ülkeye sokulması, gümrük işlemlerine tabi tutulmakla birlikte aldatıcı işlemlerle vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokulması, transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakılması, ihracı yasak eşyanın ülkeden çıkarılması ve ithali yasak eşyanın ülkeye sokulması bunlar arasındadır.
Kanun ayrıca bazı eşya türleri bakımından ağırlaştırılmış ceza rejimleri öngörmüştür. Bunların başında akaryakıt gelir; ayrıca tütün mamulleri, etil alkol ve uyuşturucu etkisi doğuran maddeler gibi kategoriler için özel hükümler bulunur. Eşyanın türü, uygulanacak ceza aralığını doğrudan değiştirdiğinden dosyanın başında doğru tespit edilmelidir.
Ceza Aralıkları
Etkin Pişmanlık: İki Ayrı Yol
5607 sayılı Kanun, etkin pişmanlığı iki ayrı biçimde düzenlemiştir ve ikisi birbirinden bağımsızdır.
Birincisi haber verme yoluyla etkin pişmanlıktır (m.5/1). Kanun’un 3. maddesindeki suçlardan birine iştirak etmiş olan kişi; resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce, fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri mercie haber verirse ve verilen bilgi faillerin yakalanmasını veya kaçak eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmaz. Buradaki eşik nettir: bildirimin, olay resmî makamlarca öğrenilmeden önce yapılmış olması gerekir.
İkincisi zararın giderilmesine bağlı etkin pişmanlıktır (m.5/2). Suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar paranın soruşturma evresi sona erinceye kadar Devlet Hazinesine ödenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında indirilir. İştirak hâlinde işlenen suçlarda bu tutar, suç ortakları bakımından tek bir bedeldir; her failin ayrı ayrı iki kat ödemesi aranmaz.
Bu ikinci imkânın iki önemli istisnası vardır: hüküm, mükerrirler hakkında ve suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmaz. Bu nedenle ödeme yapmadan önce dosyanın bu yönlerden değerlendirilmesi gerekir; aksi hâlde ödeme yapılmasına rağmen indirimden yararlanılamaması söz konusu olabilir.
Mükerrirlik ve örgüt değerlendirmesi, ödemenin sonuç doğurup doğurmayacağını belirler.
Süreç
KAÇAKÇILIK DOSYASINDA SÜREÇ
Savunmanın Eksenleri
Birinci eksen bilgi ve kasttır. Özellikle nakliye ve taşıma zincirinde yer alan kişiler bakımından, taşınan eşyanın niteliğinin bilinip bilinmediği belirleyicidir. Sürücü, işçi veya aracı konumundaki kişilerin sorumluluğu, eşyanın kaçak olduğuna dair bilgilerinin bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir.
İkinci eksen eşyanın niteliği ve değeridir. Eşyanın hangi kategoriye girdiği ceza aralığını değiştirir; gümrüklenmiş değerin hesabındaki hatalar ise hem cezaya hem etkin pişmanlık tutarına yansır. Bu nedenle değer tespitine ilişkin bilirkişi raporunun denetlenmesi önemlidir.
Üçüncü eksen etkin pişmanlıktır. Dosyanın hangi aşamada olduğu, ödemenin hangi tarihe kadar yapılması gerektiğini belirler. Soruşturma evresi sona erdikten sonra yapılan ödemenin m.5/2 kapsamında sonuç doğurup doğurmayacağı ayrı bir tartışma konusu olduğundan, zamanlama savunmanın en kritik unsurudur.
Sonuç ve Değerlendirme
Kaçakçılık dosyalarında belirleyici olan üç unsur; eşyanın niteliğinin ve gümrüklenmiş değerinin doğru tespiti, failin eşyanın kaçak olduğunu bilip bilmediği ve etkin pişmanlık imkânının zamanında değerlendirilmesidir. Etkin pişmanlığın TCK’daki genel düzenlemeden farklı olarak özel kanunda düzenlenmiş olması, genel hükümlere göre kurulan savunmaların sonuçsuz kalmasına yol açabilir. Ayrıca mükerrirlik ve örgüt istisnaları, ödeme yapılmadan önce mutlaka değerlendirilmelidir.
Ceza Hukukuyla İlgili Diğer Yazılarımız
Vergi mevzuatından doğan suçlar için Kahta vergi kaçakçılığı suçu avukatı yazımızı, suçtan elde edilen eşyaya ilişkin sorumluluk için Kahta suç eşyasının satın alınması suçu avukatı yazımızı, ağır cezalık dosyalar için Kahta ağır ceza avukatı yazımızı, ceza yargılamasının genel çerçevesi için Kahta ceza avukatı yazımızı inceleyebilirsiniz. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaçakçılık suçunun cezası nedir?
5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/1 uyarınca eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kanun, fiilin türüne göre farklı ceza aralıkları öngörmüştür.
Akaryakıt kaçakçılığında ceza nedir?
Gümrük işlemleri yapılmaksızın ülkeye kaçak akaryakıt sokan kişilere üç yıldan on yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası verilir. Eşyanın gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması hâlinde ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
Kaçakçılıkta etkin pişmanlık var mıdır?
Evet, 5607 sayılı Kanun m.5’te düzenlenmiştir ve TCK m.168’deki genel düzenlemeden farklıdır. Suça iştirak etmiş kişi, resmî makamlar tarafından haber alınmadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yerleri mercie haber verir ve bu bilgi faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmaz.
Zararın giderilmesi cezayı azaltır mı?
5607 sayılı Kanun m.5/2 uyarınca suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı soruşturma evresi sona erinceye kadar Devlet Hazinesine ödeyen kişi hakkında verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Bu indirim herkese uygulanır mı?
Hayır. Zararın giderilmesine bağlı bu etkin pişmanlık hükmü, mükerrirler hakkında veya suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanmaz.
İştirak hâlinde ödeme nasıl yapılır?
İştirak hâlinde işlenen suçlarda gümrüklenmiş değerin iki katı olarak belirlenen tutar, suç ortakları bakımından tek bir bedeldir; bu tutarın tamamının ödenmesi gerekir. Her failin ayrı ayrı iki kat ödemesi aranmaz.
Gümrüklenmiş değer nedir?
Gümrüklenmiş değer, eşyanın gümrük vergileri dâhil edilerek hesaplanan değeridir. Etkin pişmanlık kapsamında ödenecek tutarın hesabına esas alındığından, bu değerin doğru belirlenip belirlenmediği dosyada ayrıca incelenmesi gereken bir husustur.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak Adıyaman ve Kahta merkezli çalışmalarında ceza hukuku alanında da faaliyet göstermektedir. Kaçakçılık dosyalarında gümrüklenmiş değer hesabının denetlenmesi, etkin pişmanlık koşullarının ve istisnalarının değerlendirilmesi gibi sürecin seyrini etkileyen hususlara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
