Kısa cevap: Yol iki aşamalıdır. Birinci aşama: 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.5 uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet — süre, karar veya işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gündür. İkinci aşama: infaz hâkiminin kararına karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz.
Bu süreçte en çok kaçırılan güvence şudur: disiplin cezalarına karşı yapılan şikâyette infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını almak zorundadır. Savunma alınmadan verilen karar, Yargıtay kararlarında istikrarlı biçimde kanuna aykırı bulunmaktadır.
Şikâyet dilekçesi ve itiraz süreci için bize ulaşabilirsiniz.
Birinci Aşama: İnfaz Hâkimliğine Şikâyet
Konu. 4675 m.5/1 uyarınca ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetler ya da Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararları, kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle şikâyet konusu yapılabilir. Disiplin cezaları bu kapsamdadır.
Süre. Başvuru, karar veya işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır.
Usul. m.5/2 uyarınca şikâyet, dilekçe ile doğrudan infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.
Kimler başvurabilir. m.5/3 uyarınca kendisiyle ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu; ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi yahut ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu.
Yürütmenin durdurulması. m.5/4 uyarınca şikâyet yoluna başvurulması kararın yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak infaz hâkimi, giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ile kararın açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Bu iki koşulun birlikte aranması, durdurma talebinin gerekçelendirilmesini zorunlu kılar.
İnceleme ve İkinci Aşama
Ön inceleme. m.6/1 uyarınca başvuru süresi geçmişse, infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında bir karara karşıysa ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi dilekçeyi esasa girmeden reddeder; başvuru başka bir yargı merciinin görevindeyse o mercie gönderir.
Esas inceleme. m.6/2 uyarınca infaz hâkimi duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; gerek gördüğünde re’sen araştırma yapabilir, ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir ve ilgili Cumhuriyet savcısının yazılı görüşünü alır. Disiplin cezaları bakımından ise aynı fıkraya 2010 yılında eklenen cümleler özel bir güvence getirir: infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Savunma, hazır bulunmak ve vekâletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatla birlikte veya avukat aracılığıyla yapılabilir; infaz hâkimi gerekli görürse savunmayı ceza infaz kurumunda da alabilir.
Sonuç. m.6/3 uyarınca infaz hâkimi şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse kararın veya işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
İtiraz. m.6/5 uyarınca infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir; kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi hususlarda da bu hüküm uygulanır. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır ve infaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesiyse itirazla ilgili karara katılamaz.
Süre ve Merci
Yargı Kararları Ne Diyor?
Savunma alınmadan karar verilemez. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 04.07.2025 tarihli, 2025/917 E., 2025/5517 K. sayılı kanun yararına bozma kararında; idarenin izni olmaksızın yasak yerlere girmek eylemi nedeniyle bir ay bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezası verilen hükümlünün şikâyeti üzerine, savunması alınmaksızın karar verilmesi 4675 m.6/2’deki açık düzenleme karşısında kanuna aykırı bulunmuş ve infaz hâkimliği kararı kanun yararına bozulmuştur. Daire, aynı yöndeki 28.01.2022 tarihli ve 2021/12652 Esas sayılı ilamına da atıf yapmaktadır.
Şikâyet süresi dolmadan ceza kesinleşmiş sayılamaz. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 27.02.2026 tarihli, 2025/7618 E., 2026/1456 K. sayılı kararında; hücreye koyma disiplin cezası verilen hükümlülere kararın tebliğ edildiği, şikâyetten vazgeçtiklerine dair bir beyan veya dilekçe bulunmadığı hâlde on beş günlük şikâyet süresinin dolması beklenmeksizin cezanın onaylanmasına karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuş ve itirazın reddine dair merci kararı kanun yararına bozulmuştur.
Eylem açıkça disiplin suçu olarak düzenlenmemişse ceza verilemez. Anayasa Mahkemesi, Mustafa Ceyhan başvurusu (B. No: 2020/13362, 19/10/2023) kararında; eşiyle telefon görüşmesi sırasında çocuğunun da konuşmaya dâhil olması nedeniyle “kurumda korku, kaygı veya panik yaratabilecek biçimde davranışta bulunmak” disiplin suçundan bir ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası verilen başvurucu bakımından, bir eylemin usule aykırı olması ile disiplin suçu sayılmasının farklı hukuki değerlendirmeler olduğunu vurgulamıştır. Karara göre bir eylem ancak açıkça disiplin suçu olarak düzenlenmişse cezalandırılabilir; somut olayda düzenlemelerin genişletici ve öngörülemez bir yoruma tabi tutulduğu, dolayısıyla müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı saptanarak aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiştir.
Bu kararlar itirazın üç ayrı ekseni olduğunu gösterir: usul (savunma alındı mı), süre (kesinleşme beklenmiş mi) ve kanunilik (eylem gerçekten o disiplin suçu mu). Mevzuat ve kararlar Yargı PRO üzerinden tam metinden doğrulanmıştır.
Dilekçenin bu üç yönden kurulması için destek alabilirsiniz.
İzlenecek Yol
DİSİPLİN CEZASINA İTİRAZDA İZLENECEK YOL
Üç Pratik Uyarı
Birincisi, disiplin cezasının koşullu salıverilmeye etkisi vardır. 5275 m.48/3-b uyarınca disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz; ancak bu süre hak ederek salıverme tarihini geçemez. Bu nedenle disiplin cezası yalnızca anlık bir kısıtlama değil, tahliye takvimini etkileyen bir sonuçtur.
İkincisi, cezanın kaldırılması için süreler bellidir. m.48/4 uyarınca infaz edildiği tarihten itibaren kınamada on beş gün, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoymada bir ay, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma ile haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ve ziyaretçi kabulünden yoksun bırakmada üç ay, hücreye koymada ise altı ay veya bir yıl geçmesi ve bu süre sonunda disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmak koşuluyla cezalar kaldırılır.
Üçüncüsü, tekrar bir üst cezaya yol açar. m.48/2 uyarınca bir eylemden dolayı verilen disiplin cezası kesinleştikten sonra, cezanın infazı tamamlanıp kaldırılması için gereken süreler geçinceye kadar yeniden disiplin cezası gerektiren bir eylemde bulunan hükümlü hakkında her defasında bir üst ceza uygulanır. Bu nedenle ilk cezaya itiraz etmek, sonraki cezaların ağırlığı bakımından da önem taşır.
Sonuç ve Değerlendirme
Cezaevi disiplin cezasına itiraz, iki aşamalı ve kısa süreli bir yoldur: on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet, ardından iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz. Dilekçenin gücü ise üç noktadan gelir. Usul bakımından, disiplin cezalarında savunma alınması zorunludur ve bu güvencenin ihlali Yargıtay’ın 2025 tarihli kararında olduğu gibi tek başına bozma nedenidir. Süre bakımından, şikâyet süresi dolmadan cezanın kesinleşmiş sayılması hukuka aykırıdır. Kanunilik bakımından ise Anayasa Mahkemesi’nin ölçütü belirleyicidir: bir davranışın yalnızca usule aykırı olması onu disiplin suçu yapmaz; eylem açıkça disiplin suçu olarak düzenlenmiş olmalıdır.
İlgili Diğer Yazılarımız
Kurum türleri için Açık cezaevine geçiş şartları nelerdir?, denetimli serbestlik için Denetimli serbestlikten yararlanma koşulları, sağlık nedenli erteleme için Hastalık nedeniyle infazın ertelenmesi mümkün mü?, infazın başlangıcı için Ceza kesinleştikten sonra infaz süreci nasıl başlar?, görüşme hakları için Tutuklu yakınınızla nasıl görüşebilirsiniz? yazılarımızı inceleyebilirsiniz. 4675 sayılı Kanun’un güncel tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden okunabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Disiplin cezasına karşı nereye başvurulur?
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.5 uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulur. Dilekçe doğrudan infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla da verilebilir; infaz hâkimliği dışında yapılan başvurular en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir.
Şikâyet süresi ne kadardır?
4675 m.5/1 uyarınca karar, işlem veya faaliyetin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde başvurulabilir.
Kimler başvurabilir?
4675 m.5/3 uyarınca kendisiyle ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi yahut ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet cezanın infazını durdurur mu?
Kural olarak hayır. m.5/4 uyarınca şikâyet yoluna başvurulması kararın yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak infaz hâkimi, giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ile kararın açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
İnfaz hâkimi savunmamı almak zorunda mı?
Disiplin cezalarında evet. 4675 m.6/2’ye 2010 yılında eklenen cümleler uyarınca disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir.
Savunmamı avukatımla yapabilir miyim?
Evet. Aynı fıkra uyarınca hükümlü veya tutuklu savunmasını, hazır bulunmak ve vekâletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görürse savunmayı ceza infaz kurumunda da alabilir.
İnfaz hâkiminin kararına itiraz edilebilir mi?
Edilebilir. 4675 m.6/5 uyarınca infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku ve infaz hukuku alanlarında da faaliyet göstermektedir. Disiplin cezası dosyalarında şikâyet süresinin hesaplanması, savunma alınması güvencesinin takibi ve isnat edilen eylemin disiplin suçu tanımına uygunluğunun denetlenmesi gibi hususlara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
