Kısa cevap: Vekâletname noterde düzenlenir; kural olarak geçerli bir kimlik belgesi yeterlidir. İşlemi hızlandırmak için avukatın ad-soyad, baro ve sicil bilgisi ile büro adresini önceden öğrenmeniz yerinde olur. Ceza davaları bakımından uygulamada fotoğraflı vekâletname istenebildiğinden, notere gitmeden önce bunu sormak ikinci kez gitmeyi önler. Yurt dışındaysanız konsolosluk üzerinden çıkarabilirsiniz. Tutuklu veya hükümlü kişiler bakımından kurum aracılığıyla düzenleme yolu vardır.
Bir noktayı baştan belirtelim: zorunlu müdafilik hâllerinde ve baro görevlendirmesinde müdafi vekâletname olmaksızın dosyada yetkilidir. Yani acil durumlarda vekâletname beklemek gerekmez.
Zorunlu müdafilik kapsamının belirlenmesi için iletişime geçebilirsiniz.
Vekâletname Neden Gerekir?
Vekâletname, avukatın sizi temsil etme yetkisini gösteren resmî belgedir. Bu belge olmadan avukat dosyayı inceleyemez, duruşmada sizi temsil edemez, dilekçe sunamaz ve karara karşı kanun yoluna başvuramaz. Dolayısıyla serbest seçimle kurulan vekâlet ilişkisinde vekâletname, ilişkinin işlemeye başlaması için zorunlu ilk adımdır.
Buna karşılık ceza hukukunda bir istisna vardır ve pratik değeri yüksektir: zorunlu müdafilik hâllerinde (şüpheli veya sanığın çocuk, kendini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsiz olması; alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar) müdafi, barodan görevlendirme ile dosyaya girer ve vekâletname aranmaz. Aynı şekilde barodan müdafi talep edilen diğer hâllerde de görevlendirme yazısı yeterlidir.
Bunun anlamı şudur: gözaltı gibi acil bir durumda “önce noter açılsın, vekâletname çıkarılsın” diye beklemek gerekmez. Görevlendirme yoluyla müdafi hemen dosyaya girebilir; vekâletname sonradan düzenlenebilir.
Gerekenler
Adımlar
VEKÂLETNAME ÇIKARMA ADIMLARI
Özel Yetkiler: Gözden Kaçan Ayrıntı
Vekâletnamelerde genel yetkiler standart metinle verilir; ancak bazı işlemler için açık ve özel yetki aranır. Ceza dosyaları bakımından en çok karşılaşılanlar şunlardır: şikâyetten vazgeçme, uzlaşmaya ilişkin işlemler ve davanın esasına ilişkin tasarruf niteliği taşıyan diğer beyanlar.
Bu yetkiler vekâletnamede yer almıyorsa avukat o işlemi yapamaz. Uygulamada bunun yarattığı sorun şudur: uzlaştırma aşamasına gelindiğinde ya da şikâyetten vazgeçme kararı alındığında, vekâletnamede yetki bulunmadığı anlaşılır ve yeniden notere gitmek gerekir. Bu da zaman kaybı ve çoğu zaman ikinci bir masraf demektir.
Bu nedenle vekâletname düzenlenirken, dosyanın muhtemel seyri düşünülerek gerekli özel yetkilerin metne eklenmesi istenmelidir. Buna karşılık yetkilerin kapsamı tamamen size aittir: vermek istemediğiniz bir yetkiyi vekâletnameden çıkarmanızı isteyebilirsiniz. Özellikle vazgeçme ve uzlaşma gibi sonuç doğuran yetkiler bakımından, bunların yalnızca sizin onayınızla kullanılacağını avukatınızla açıkça konuşmanız yerinde olur.
Hangi yetkilerin gerekli olduğunun belirlenmesi için destek alabilirsiniz.
Tutuklu ve Hükümlüler İçin Yol
Ceza infaz kurumunda bulunan kişiler notere gidemeyeceği için ayrı bir usul işler. Vekâletname, kurum müdürlüğü aracılığıyla ya da noterin kuruma gelmesi yoluyla düzenlenebilir. Uygulamada kurumdan kuruma farklılık bulunabildiğinden, izlenecek yolun ilgili ceza infaz kurumundan öğrenilmesi yerinde olur.
Bu süreç zaman alabildiği için pratik çözüm şudur: müdafi, zorunlu müdafilik veya baro görevlendirmesi yoluyla dosyaya hemen girer, vekâletname süreci paralel olarak yürütülür. Böylece tutuklu kişinin savunmasız kaldığı bir aralık oluşmaz.
Sona Erme
Vekâlet ilişkisi iki yolla sona erer. Azil, müvekkilin avukatı görevden almasıdır; istifa ise avukatın görevden ayrılmasıdır. Her iki hâlin de dosyaya bildirilmesi gerekir; aksi hâlde avukat dosyada yetkili görünmeye devam eder ve tebligatlar ona yapılır.
Sona erme, ücret ilişkisi bakımından ayrı sonuçlar doğurur. Bu nedenle vekâletname çıkarılırken yapılan avukatlık sözleşmesinin azil ve istifa hâlinde ücretin ne olacağına ilişkin düzenleme içermesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları önler.
Sonuç ve Değerlendirme
Vekâletname çıkarmak basit bir işlemdir; sorun çoğu zaman eksik hazırlıktan doğar. Avukat bilgilerinin önceden alınması, fotoğraf gerekip gerekmediğinin teyit edilmesi ve özel yetkilerin metne eklenmesi; üç adımda ikinci kez notere gitmeyi önler. Acil durumlarda ise vekâletname beklenmesi gerekmediği, zorunlu müdafilik ve baro görevlendirmesi yoluyla müdafiin hemen dosyaya girebileceği unutulmamalıdır.
İlgili Diğer Yazılarımız
Ücretin nasıl belirlendiği için Ceza avukatı ücreti nasıl belirlenir? yazımızı, ödeme gücü bulunmayanlar için Adli yardımdan kimler, nasıl yararlanabilir? yazımızı, ifade aşamasında müdafi rejimi için Karakolda ifade verirken avukat bulundurmak şart mı? yazımızı inceleyebilirsiniz. Avukatlık Kanunu’nun güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ceza davası vekâletnamesi nerede çıkarılır?
Vekâletname noterde düzenlenir. Noter, kimlik tespiti yaparak vekâletnameyi hazırlar ve bir nüshasını verir. Yurt dışında bulunanlar Türkiye’nin konsolosluklarından vekâletname çıkarabilir.
Hangi belgeler gerekir?
Kural olarak geçerli bir kimlik belgesi yeterlidir. Avukatın ad, soyad, baro ve sicil bilgileri ile varsa büro adresinin bilinmesi işlemi hızlandırır; bu bilgileri avukatınızdan önceden isteyebilirsiniz.
Fotoğraf gerekiyor mu?
Ceza davaları bakımından uygulamada fotoğraflı vekâletname istenebilmektedir. Noterde işlem yapmadan önce fotoğraf gerekip gerekmediğinin sorulması, ikinci kez gitmeyi önler.
Tutuklu veya hükümlü nasıl vekâletname verir?
Ceza infaz kurumunda bulunan kişiler bakımından kurum müdürlüğü aracılığıyla ya da noterin kuruma gelmesi yoluyla vekâletname düzenlenebilir. Ayrıca müdafi, görevlendirme veya baro atamasıyla da dosyaya girebilir; bu hâlde vekâletname beklenmeksizin işlem yapılabilir.
Vekâletname olmadan avukat dosyaya girebilir mi?
Zorunlu müdafilik hâllerinde ve baro görevlendirmesi yapıldığında müdafi, vekâletname olmaksızın dosyada yetkili olur. Vekâletname, serbest seçimle kurulan vekâlet ilişkisi bakımından gereklidir.
Vekâletnameye özel yetki yazılması gerekir mi?
Bazı işlemler için özel yetki aranır. Şikâyetten vazgeçme, uzlaşmaya ilişkin işlemler ve benzeri tasarruf nitelikli yetkilerin vekâletnamede açıkça yer alması gerekir; bu yetkiler bulunmazsa avukat o işlemi yapamaz.
Vekâletname nasıl sona erer?
Müvekkil avukatı azledebilir, avukat da istifa edebilir. Her iki hâlin de dosyaya bildirilmesi gerekir. Sona erme, ücret ilişkisi bakımından ayrı sonuçlar doğurur; bu nedenle avukatlık sözleşmesindeki düzenlemeye bakılması gerekir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında da faaliyet göstermektedir. Vekâlet ilişkisinin kurulmasında gerekli özel yetkilerin belirlenmesi ve acil hâllerde görevlendirme yolunun işletilmesi gibi hususlara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
