İstinaf Başvurusu Nasıl Yapılır ve Ne Kadar Sürer?

Kısa cevap: Ceza davasında istinaf başvurusu, ilk derece mahkemesinin hükmüne karşı Bölge Adliye Mahkemesine yapılan kanun yolu başvurusudur. Başvuru, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek ya da zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m.273/1). Tutuklu sanık cezaevi müdürüne beyanla da başvurabilir. Bölge Adliye Mahkemesinin karar vermesi için kanunda bir süre öngörülmemiştir; bu yüzden sürecin ne kadar süreceği dosyaya göre değişir.

Önemli noktalar

• İstinaf süresi 01.06.2024’ten bu yana iki haftadır ve gerekçeli kararın tebliğiyle başlar.
• Sonuç olarak 15.000 TL’ye kadar (dahil) adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri istinafa kapalıdır (CMK m.272/3-a).
• 15 yıl ve daha fazla hapis cezaları, başvuru olmasa da Bölge Adliye Mahkemesince re’sen incelenir.
• Süresinde yapılan başvuru hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.275/1).
• Yalnız sanık lehine başvuruda ceza ağırlaştırılamaz (CMK m.283).

Bu yazıda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 272-283. maddelerini güncel metinleri ve Yargıtay kararları üzerinden anlatıyoruz. Tutuklama veya adli kontrol gibi ara kararlara karşı kullanılan itiraz yolu farklıdır; onu ceza mahkemesi kararına itiraz süresi yazımızda ayrıca ele aldık.

İstinaf Başvurusu Nedir, Hangi Mahkemeye Yapılır?

İstinaf başvurusu, ilk derece ceza mahkemesinin hükmünün hem hukuki hem de maddi yönden yeniden incelenmesi için Bölge Adliye Mahkemesine başvurulmasıdır. CMK m.272/1 kuralı koyar: “İlk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir.” Başvuruyu Bölge Adliye Mahkemesi ceza daireleri inceler; dilekçe ise hükmü veren ilk derece mahkemesine verilir.

Yargıtay kararlarındaki dosya akışları, Adıyaman’daki ağır ceza mahkemelerinin kararlarının Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesinin ceza dairelerince incelendiğini göstermektedir. Kahta ve Adıyaman’daki ceza dosyalarında istinaf mercii bu nedenle Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesidir.

İstinaf ile temyiz arasındaki genel fark için Kahta istinaf ve Yargıtay temyiz avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

İstinaf Başvurusu Nasıl Yapılır?

İstinaf başvurusu, CMK m.273/1 uyarınca hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilerek ya da zabıt kâtibine sözlü beyanda bulunularak yapılır. Sözlü beyan tutanağa geçirilir ve tutanak hâkime onaylattırılır. Kanun belirli bir dilekçe şablonu aramaz. Sanığın yasal temsilcisi ve eşi de sanığa açık olan kanun yoluna süresi içinde kendiliğinden başvurabilir (CMK m.262).

Başvuru adımları şöyle sıralanır:

1. Gerekçeli kararın tebliğ tarihini tespit edin: Süre bu tarihten itibaren iki haftadır.
2. Başvuru yolunu seçin: Kararı veren mahkemeye dilekçe, zabıt kâtibine beyan ya da avukat aracılığıyla UYAP üzerinden elektronik başvuru (CMK m.38/A).
3. Tutukluysanız: Ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunun veya dilekçe verin; tutanak düzenlendiği anda süre kesilmiş sayılır (CMK m.263/4).
4. Karşı tarafın cevabını izleyin: Dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir, karşı tarafın iki haftalık cevap süresi vardır (CMK m.277/1).

Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (CMK m.38/A-9).

İstinaf dilekçesinde neler yer almalı?

İstinaf dilekçesinde en az şu bilgiler bulunmalıdır: kararı veren mahkeme, esas ve karar numarası, karar tarihi, başvuranın kimliği, istinaf edilen hükmün hangisi olduğu ve hükmün kaldırılması istemi. CMK m.273/4’e göre sanığın, katılanın ve suçtan zarar görenin dilekçesinde başvuru nedenlerinin gösterilmemesi inceleme yapılmasına engel olmaz. Cumhuriyet savcısı ise nedenleri gerekçeleriyle göstermek zorundadır (m.273/5). Yine de itirazları somut yazmak incelemeyi yönlendirir.

İstinaf Süresi Ne Zaman Başlar ve Kaç Gündür?

İstinaf süresi, 7499 sayılı Kanunun 18. maddesiyle yapılan değişiklikten sonra iki haftadır ve hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten başlar. Değişiklik 12.03.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, 01.06.2024’te yürürlüğe girmiştir. Önceki dönemde süre, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gündü. Süre kaçırılırsa ilk derece hükmü kesinleşir.

Güncel kanun metni şöyledir: “İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır” (CMK m.273/1).

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.02.2026 tarihli kararında, gerekçesi açıklanmadan yalnız kısa kararın okunduğu hükümlerde 01.06.2024’ten önce verilen kararlar bakımından da sürenin gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden başladığını kabul etmiştir. Tebligatın usulsüz olduğu durumlarda sürenin nasıl hesaplanacağını tebligat ulaşmadığında süreler yazımızda anlattık.

Mahkeme yanlış süre bildirirse ne olur?

Hüküm fıkrasında kanun yolunun süresi ve mercii tereddüde yer bırakmayacak şekilde gösterilmelidir (CMK m.232/6). Yargıtay 2. Ceza Dairesi, kararda istinaf süresinin yanlış (daha uzun) bildirildiği bir dosyada, sanığın bildirilen süre içinde yaptığı başvurunun süresinde sayılması gerektiğine hükmetmiştir. Kanun yolu hakkı hiç bildirilmemişse kişi kusursuz sayılır ve eski hâle getirme isteyebilir (CMK m.40/2).

Hangi Kararlara Karşı İstinafa Gidilemez?

İstinafa kapalı kararlar CMK m.272/3’te sınırlı olarak sayılmıştır ve bu kararlar ilk derece mahkemesinde verilmekle kesinleşir. Kanun, hafif yaptırımlı hükümlerde istinaf yolunu kapatmış; ayrıca bu şekilde verilen hükümlerin tekerrüre esas olmayacağını hükme bağlamıştır. Kapsam dışı bir karar istinaf edilirse dilekçe reddedilir (CMK m.276/1).

HAGB kararlarında rejim değişti: CMK m.231/12, 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) yeniden düzenlenmiş ve m.272/3 saklı kalmak kaydıyla HAGB kararına karşı istinaf yolunu açıkça öngörmüştür.

İstinaf Başvurusu Yapıldıktan Sonra Ne Olur?

İstinaf başvurusu yapıldıktan sonra dosya önce ilk derece mahkemesinde, sonra Bölge Adliye Mahkemesinde ön incelemeden geçer. Süresinde yapılan başvuru hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.275/1); bu nedenle istinaf incelemesi bitene kadar mahkûmiyet hükmü kesinleşmez ve kesinleşmeye bağlı infaz başlamaz. Süreç dört adımda ilerler: ret denetimi, tebliğ ve cevap, daireye gönderme, ön inceleme.

İlk derece mahkemesi; süre geçmişse, karar istinafa kapalıysa ya da başvuranın hakkı yoksa dilekçeyi reddeder (m.276/1). Bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesinden karar istenebilir (m.276/2). Reddedilmeyen dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf iki hafta içinde yazılı cevap verebilir, karşı taraf sanıksa cevabını zabıt kâtibine beyanla da verebilir (m.277).

Dosya Bölge Adliye Mahkemesinde görevli ceza dairesine verilir (m.278). Daire ön incelemede yetkisizlik ya da başvurunun süresizliği, kararın incelenemezliği veya başvuranın hakkı olmaması hâlinde ret kararı verir; bu kararlar itiraza tabidir (m.279).

Bölge Adliye Mahkemesi Hangi Kararları Verebilir?

Bölge Adliye Mahkemesi, CMK m.280/1 uyarınca dosyayı ve delilleri inceledikten sonra dört ana sonuçtan birine ulaşır: esastan ret, düzelterek esastan ret, bozarak ilk derece mahkemesine gönderme veya duruşma açarak davayı yeniden görme. Hangi kararın verileceği, hukuka aykırılığın türüne ve yeni bir araştırma gerekip gerekmediğine bağlıdır.

• Esastan ret (m.280/1-a): Usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılık, delil veya işlem eksikliği yoksa ve ispat değerlendirmesi yerindeyse verilir.
• Düzelterek esastan ret (m.280/1-a, c, d): Yeniden yargılama gerektirmeyen hatalar, örneğin cezada indirim gerektiren şahsi sebepler ya da hatalı güvenlik tedbiri düzeltilir.
• Bozma ve geri gönderme (m.280/1-e, f): CMK m.289’daki kesin hukuka aykırılıklar, soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmemesi, önödeme ya da uzlaştırmanın uygulanmaması hâlinde dosya ilk derece mahkemesine gönderilir.
• Duruşma açma (m.280/1-g, m.280/2): Diğer hâllerde daire duruşma açar; duruşma sonunda başvuruyu esastan reddeder veya ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar.

Duruşmalı incelemede tanık ve bilirkişi dinlenebilir, keşif yapılabilir (m.281/2). Sanık, müdafi, katılan ve vekili davetiyeye rağmen gelmezse dava yokluklarında bitirilebilir; ancak verilecek ceza ilk derece cezasından ağırsa sanığın her hâlde dinlenmesi gerekir (m.282/1-f).

İstinafta Ceza Artırılabilir mi?

İstinafta cezanın artırılıp artırılamayacağı, başvurunun kimin lehine yapıldığına bağlıdır. CMK m.283 açıktır: “İstinaf yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.” Cumhuriyet savcısı ya da katılan sanık aleyhine başvurduysa bu koruma işlemez ve ceza artırılabilir.

Savcının sanık lehine başvurusu da bu kapsamdadır. Lehe kararlar, uygulanabiliyorsa başvurmayan diğer sanıklara da yansır (CMK m.280/3).

İstinaf Başvurusu Ne Kadar Sürer?

İstinaf başvurusunun ne kadar süreceği kanunda belirlenmemiştir; CMK, Bölge Adliye Mahkemesinin karar vermesi için bir süre öngörmez. Kanun yalnız dosyanın daireye ulaşmadan önceki adımları için süre koyar. Toplam süreyi tebligatlar, dairenin iş yükü, duruşma açılıp açılmaması ve tanık ya da bilirkişi dinlenip dinlenmeyeceği belirler.

Aşağıdaki çizelge, kısa kararın duruşmada açıklandığı bir dosyada kanunda yazılı azami süreleri toplar. Tebligatların ulaşma süresi ve dairedeki inceleme süresi hesaba katılmamıştır.

Bu üç süre toplandığında, tebligatlar hariç, dosya daireye gitmeden önce 43 güne kadar yasal süre geçebilir (15 + 14 + 14). Dairedeki inceleme bunun üzerine eklenir; bu yüzden kesin bir bitiş tarihi verilemez.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının istinafa götürülmesi ile bu kararın sicilde nasıl tutulduğu ayrı konulardır; ikincisi için HAGB sicilde görünür mü yazımıza bakabilirsiniz.

Bölge Adliye Mahkemesi kararından sonra Yargıtay’a gidilip gidilemeyeceğini temyiz yolunun hangi kararlara karşı açık olduğunu anlattığımız yazıda ele aldık.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İstinaf dosyalarında yapılan hatalar çoğunlukla sürenin başlangıcı, başvurunun yapıldığı yer ve başvurunun kimin adına yapıldığıyla ilgilidir. Bu hataların bir kısmı hükmün kesinleşmesine yol açtığı için sonradan telafi edilemeyebilir. Aşağıdaki dört nokta, gerekçeli kararın tebliğ edildiği gün tek tek kontrol edilmelidir.

• Süreyi duruşma gününden hesaplamak: Güncel kuralda süre gerekçeli kararın tebliğinden başlar. Tersine, tebligatı beklemek gerekçesiyle tebliğden sonraki iki haftayı kaçırmak da hükmü kesinleştirir.
• Dilekçeyi yanlış yere göndermek: Dilekçe Bölge Adliye Mahkemesine değil, kararı veren mahkemeye verilir.
• Kapalı kararı istinaf etmek: 15.000 TL’ye kadar doğrudan verilen adli para cezalarında istinaf yolu yoktur; hapisten çevrilen adli para cezası ise istinaf edilebilir.
• Feragatin sonucunu bilmeden vazgeçmek: Başvurudan vazgeçme, mercii karar verene kadar geçerlidir; müdafiin vazgeçebilmesi için vekâletnamede özel yetki gerekir (CMK m.266).

Yargıtay Kararları

Yargıtay kararları, istinaf yolunda iki konuyu öne çıkarır: sürenin hangi tarihten başlayacağı ve yalnız sanık lehine yapılan başvuruda cezanın ağırlaştırılamayacağı. Kararlardan ikisi süre, ikisi aleyhe değiştirme yasağı hakkındadır; aşağıdaki özetler, Yargıtay ceza dairelerinin ve Ceza Genel Kurulunun tam metinleri okunarak hazırlanmıştır.

• Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 18.02.2026 tarihli, 2023/550 E., 2026/101 K. sayılı kararı: Gerekçesi açıklanmadan yalnız kısa kararın okunduğu hükümlerde istinaf süresinin, 01.06.2024’ten önce verilen kararlar bakımından da hükmün açıklanmasından değil, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden başladığını kabul etmiştir. Genel Kurul, Anayasa Mahkemesinin 26.07.2023 tarihli iptal kararına dayanmıştır.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 20.01.2026 tarihli, 2025/16573 E., 2026/884 K. sayılı kararı: İstinaf süresi kanundakinden uzun gösterilerek sanığın yanıltıldığı dosyada, bildirilen süre içindeki başvurunun süresinde sayılacağına hükmederek süre yönünden ret kararını kanun yararına bozmuştur.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 07.03.2024 tarihli, 2021/18070 E., 2024/2195 K. sayılı kararı: Sanık hakkındaki hükme yönelik aleyhe istinaf başvurusu bulunmadığı hâlde Bölge Adliye Mahkemesinin 3 yıl 4 ay hapis cezasını 4 yıl 2 aya çıkarmasını CMK m.283’e aykırı bularak bozmuştur.
• Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 16.03.2022 tarihli, 2021/11918 E., 2022/2067 K. sayılı kararı: Savcı ve sanık müdafii yalnız sanık lehine istinafa başvurduğu hâlde 4 yıl 2 ay olan cezanın 4 yıl 8 ay 7 güne çıkarılmasını m.283’e aykırı bulmuş ve cezayı 4 yıl 2 ay olarak düzeltmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazar Hakkında

Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukattır ve Kahta ile Adıyaman merkezde ceza yargılamasında sanık müdafiliği yürütmektedir. Gerekçeli kararın tebliğ tarihinin tespiti, istinaf dilekçesinde delil değerlendirmesine yönelik itirazların somutlaştırılması ve Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesindeki dosyanın aşamalarının izlenmesi, büronun kanun yolu çalışmalarında özen gösterdiği konulardır. Bu yazıdaki bilgiler 22 Ekim 2026 itibarıyla güncel kanun metni ve tam okunmuş Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.

Kanun metninin resmî hâline 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.