Kısa cevap: Ceza muhakemesinde temyiz yolu, Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümlerine karşı açıktır (CMK m.286/1). Ancak CMK m.286/2 bazı kararları kesin sayar: beş yıl veya daha az hapis ile her miktar adli para cezasına karşı istinafın esastan reddi, üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlardaki kararlar ve on yıla kadar cezalı suçlarda beraatin onanması bunlardandır. m.286/3’te sayılan suçlarda (ör. TCK m.125/3, m.314) bu sınırlar uygulanmaz. Süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır.
Önemli noktalar
- Temyiz, ilk derece hükmüne değil, kural olarak Bölge Adliye Mahkemesinin hükmüne karşı yapılır.
- Kesinlik değerlendirmesi suç ve hüküm bazında yapılır; aynı dosyada bir hüküm temyize açık, diğeri kesin olabilir.
- CMK m.286/3’te sayılan 12 TCK suçu ile Terörle Mücadele Kanunu ve 2911 sayılı Kanundaki belirli suçlarda kesinlik sınırı aranmaz.
- Temyiz süresi iki haftadır ve gerekçeli hükmün tebliğiyle başlar (CMK m.291/1).
- Temyiz yalnız hukuka aykırılık nedenine dayanır; dilekçede sebep gösterilmesi zorunludur (m.288, m.294).
İki haftalık temyiz süresi tebliğle işlemeye başlar. Kararın temyize açık olup olmadığını ve hangi hukuka aykırılıkların ileri sürülebileceğini süre dolmadan birlikte inceleyelim.
Temyiz Nedir ve Hangi Kararlara Karşı Başvurulur?
Temyiz, Bölge Adliye Mahkemesi ceza dairelerinin verdiği hükümlerin hukuka uygunluğunun Yargıtay tarafından denetlendiği olağan kanun yoludur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.286/1 kuralı tek cümleyle koyar: bozma dışında kalan hükümler temyiz edilebilir. Bozma kararı ise dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderdiği için temyiz konusu olmaz.
Kanunun ifadesi şöyledir: “Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir.” (CMK m.286/1). Buna göre esastan ret, düzelterek esastan ret ve BAM’ın duruşma açarak kurduğu yeni hüküm, istisnalara girmedikçe Yargıtay’a taşınabilir.
İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı ilk durak istinaftır; istinafa hiç kapalı olan kararlar (sonuç olarak 15.000 TL dahil adli para cezasına mahkûmiyet gibi) istinaf başvurusunun nasıl yapıldığını anlattığımız yazıda ayrıca ele alınmıştır. Bu yazı, istinaftan sonraki aşamaya, yani Yargıtay’a gidilip gidilemeyeceğine odaklanır. Başvuru hakkı olanlar CMK m.260’ta sayılır: savcı, sanık, katılan ve katılma isteği karara bağlanmamış suçtan zarar gören.
Hangi Bölge Adliye Mahkemesi Kararları Temyiz Edilemez?
Temyiz edilemeyen Bölge Adliye Mahkemesi kararları, CMK m.286/2’de (a) ile (ı) arasındaki dokuz bentte tek tek sayılmıştır. Bu liste sınırlıdır; bentlerden birine girmeyen bozma dışı hüküm temyize açıktır. Sınırların bir kısmı verilen cezaya, bir kısmı ise suçun kanundaki üst sınırına bakar; bu fark uygulamada en çok karıştırılan noktadır.
Örnek: İlk derece hırsızlıktan 2 yıl 6 ay hapis vermiş, BAM istinafı esastan reddetmişse karar (a) bendi gereği kesindir. Bölge Adliye Mahkemesi duruşma açıp cezayı 3 yıl 4 aya çıkarmışsa (b) bendindeki “artırmayan” şartı gerçekleşmediğinden temyiz yolu açılır. İlk derece 7 yıl 6 ay vermişse esastan ret de temyize açıktır.
Kesinlik Sınırına Rağmen Hangi Suçlarda Temyize Gidilebilir?
Kesinlik sınırına rağmen temyiz edilebilen suçlar, 7188 sayılı Kanunla eklenen CMK m.286/3’te sayılmıştır. Bu suçlarda verilen ceza beş yılın altında olsa ya da beraat onansa bile Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtay’a taşınabilir; ikinci fıkradaki sınırlar burada uygulanmaz.
- TCK’daki suçlar: hakaret (m.125/3), halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit (m.213), suç işlemeye tahrik (m.214), suçu ve suçluyu övme (m.215), halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (m.216), kanunlara uymamaya tahrik (m.217), halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (m.217/A, 7418 sayılı Kanunla 2022’de eklendi), Cumhurbaşkanına hakaret (m.299), Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (m.300), Türk Milletini ve Devletin kurum ve organlarını aşağılama (m.301), silahlı örgüt (m.314), halkı askerlikten soğutma (m.318).
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu: m.6/2, m.6/4 ve m.7/2’deki suçlar.
- 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu: m.28/1, m.31 ve m.32’deki suçlar.
Dikkat edilecek nokta şudur: m.286/3 yalnız m.125’in üçüncü fıkrasını, yani kamu görevlisine görevinden dolayı, inanç, düşünce ve kanaatleri nedeniyle ya da kişinin dinine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenen nitelikli hakareti kapsar. Basit hakarette (m.125/1) kesinlik sınırları aynen uygulanır. Ayrıca bozmaya uyularak ilk derecece verilen yeni hükme karşı sınırlara bakılmaksızın yalnız temyize gidilir (CMK m.307/3).
Kararım Temyiz Edilebilir mi? Adım Adım Kontrol
Temyiz edilebilirlik kontrolü, CMK m.286’nın üç fıkrası sırayla uygulanarak yapılır ve her suç için ayrı yürütülür. Aşağıdaki sıra, kanun metninden derlenmiş bir karar ağacıdır; Yargıtay da ön incelemede sıfat, süre, kararın niteliği ve temyiz sebeplerini bu mantıkla kontrol eder.
- Karar türü: BAM hükmü bozup dosyayı ilk dereceye gönderdiyse temyiz yolu yoktur.
- Özel suç kontrolü: Suç m.286/3 listesindeyse kesinlik sınırına bakılmadan temyiz açıktır.
- Suçun üst sınırı: Kanundaki üst sınır 2 yıl veya altıysa ya da suç yalnız adli para cezası gerektiriyorsa karar kural olarak kesindir; BAM’ın ilk kez kurduğu ve m.272/3 dışında kalan mahkûmiyet ise temyize açıktır.
- Hükmün içeriği: Beraat onandıysa suçun üst sınırına bakılır; 10 yılı geçmiyorsa kesindir. Mahkûmiyet onandıysa verilen cezaya bakılır; 5 yıl veya altı hapis ya da adli para cezasıysa kesindir.
- BAM cezayı değiştirdiyse: 5 yıl veya altı hapis cezası artırıldıysa temyiz açılır; artırılmadıysa (b) bendi gereği kesindir.
- Diğer hükümler: Düşme, ceza verilmesine yer olmadığı, güvenlik tedbiri, seçenek yaptırım ve yalnız müsadere kararları kesindir (c, f, h).
Karar kesinse, verilen temyiz dilekçesi BAM’ın ek kararıyla ya da Yargıtay’ca m.298/1 uyarınca reddedilir.
Temyiz Hangi Nedenlere Dayanabilir?
Temyiz nedeni, CMK m.288’e göre yalnız hükmün hukuka aykırı olmasıdır. Bir hukuk kuralının hiç uygulanmaması ya da yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır. Yargıtay delilleri yeniden toplayan bir mahkeme değildir; maddi olayın yeniden tartışılması istinafın işidir, temyizde ise hükmün hukuki yönü denetlenir (m.294/2).
CMK m.289, dilekçede gösterilmese bile hukuka kesin aykırılık sayılan dokuz hâli sayar. Örneğin yasaklı hâkimin hükme katılması, görev veya yetkinin kanuna aykırı kabulü, hükmün m.230’a uygun gerekçe içermemesi, savunma hakkının mahkeme kararıyla sınırlandırılması ve hükmün hukuka aykırı delile dayanması bunlardandır.
CMK m.294/1 bozma nedeninin dilekçede gösterilmesini zorunlu tutar; 7499 sayılı Kanunla savcının temyizin lehe mi aleyhe mi olduğunu belirtmesi de zorunlu oldu. Gerekçeye ek süre tanıyan eski m.295 aynı Kanunla kaldırıldı.
Temyiz Süresi Ne Zaman Başlar ve Başvuru Nasıl Yapılır?
Temyiz süresi, 7499 sayılı Kanunla değişen CMK m.291/1’e göre hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Eski on beş günlük süre 12.03.2024 tarihli Resmî Gazete’deki bu değişiklikle kaldırılmıştır. Başvuru, hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine dilekçe verilerek ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır.
Ceza muhakemesinde temyiz başvurusunun aşamaları
Süresinde yapılan temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.293/1).
Temyizde Ceza Artırılabilir mi?
Temyizde aleyhe bozma yasağı, yalnız sanık tarafından veya onun lehine temyiz edilen hükümde, bozmadan sonra kurulacak yeni hükmün önceki cezadan ağır olamamasıdır. Kanun bunu şöyle yazar: “yeniden verilen hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.” (CMK m.307/5). Savcı veya katılan sanık aleyhine temyiz ettiyse bu koruma yoktur.
CMK m.290 da aynı dengeyi kurar: sanığın yararına olan bir hukuk kuralına aykırılık, Cumhuriyet savcısına hükmü sanık aleyhine bozdurma hakkı vermez. Bozmadan sonra mahkemenin direnme hakkı vardır; direnmeyi önce daire, yerinde görmezse Ceza Genel Kurulu inceler (m.307/4). Kanun yolu sürelerinin hesabındaki genel kurallar için ceza mahkemesi kararına itiraz süresi yazımıza da bakabilirsiniz.
Temyiz Yolu Kapalıysa Başka Hangi Yollar Var?
Temyiz yolu kapalı ya da tüketilmiş kararlar için CMK üç olağanüstü denetim yolu öngörür; bunlar taraflarca doğrudan kullanılan kanun yolları değildir, yetkili makama istemde bulunulur. Başvuru makamı ve süreleri farklıdır.
CMK m.308, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) yeniden düzenlenmiştir. Yeni dördüncü fıkraya göre itiraz istemini sanık, katılan ve katılan sıfatını alabilecek suçtan zarar gören yapabilir. Kanun yararına bozmanın temyizden farkı, yalnız denetimden geçmeden kesinleşmiş kararlara uygulanması ve sanık aleyhine sonuç doğurmamasıdır (m.309/4-b, c).
Kesinleşmiş hükme karşı yeni delil veya AİHM ya da Anayasa Mahkemesi ihlal kararı varsa yargılamanın yenilenmesi hangi hâllerde istenebilir yazımıza bakabilirsiniz.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Temyiz dosyalarındaki kayıpların önemli kısmı, hükmün esasından değil kesinlik ve süre kurallarının yanlış okunmasından doğar; bu hatalar dosyanın Yargıtay’a hiç ulaşmamasına yol açar. Sık görülenler şunlardır.
- Dosyayı tek parça sanmak: Kesinlik her suç için ayrı belirlenir; 3 yıllık ceza kesinken aynı dosyadaki 12 yıllık ceza incelenir.
- Verilen cezayla kanundaki üst sınırı karıştırmak: (a) ve (b) bentleri verilen cezaya, (d) ve (g) bentleri suçun kanundaki üst sınırına bakar.
- Basit hakareti m.286/3 kapsamında sanmak: Liste yalnız m.125/3’teki nitelikli hakareti kapsar.
- Sebepsiz temyiz dilekçesi vermek: “Karar usul ve yasaya aykırıdır” cümlesi temyiz sebebi değildir.
- Ek ret kararına karşı süreyi kaçırmak: m.296/2’deki süre de iki haftadır.
- Aleyhe bozma yasağına güvenmek: Savcı veya katılan da sanık aleyhine temyiz ettiyse m.307/5 koruması uygulanmaz.
Yargıtay Kararları
Yargıtay ceza dairelerinin aşağıdaki kararları, kesinlik nedeniyle temyiz isteminin reddinin suç ve hüküm bazında nasıl uygulandığını gösterir. Kararların tam metinleri okunmuştur.
- Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 15.01.2025 tarihli, 2024/8649 E., 2025/405 K. sayılı kararı: Daire, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundaki beş yıl veya daha az hapse ilişkin esastan ret yönünden “temyizi mümkün olmadığından” temyiz istemlerini m.298/1 uyarınca reddetmiş, aynı dosyadaki ağır cezalı hükmü ise esastan incelemiştir.
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 11.05.2026 tarihli, 2026/3876 E., 2026/8833 K. sayılı kararı: İş yeri dokunulmazlığının ihlalinde beraatin onanmasına karşı katılan vekilinin temyizini BAM ek kararla reddetmiş; Daire, suçun m.286/3’te sayılmadığını ve kararın m.286/2-g gereği kesin olduğunu belirterek ek kararı m.296/2 uyarınca onamıştır.
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 01.04.2026 tarihli, 2025/4343 E., 2026/6386 K. sayılı kararı: Kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık suçundan verilen beraatin istinafta onanmasına karşı katılan vekilinin temyiz istemini m.286/2-g gereği m.298/1 uyarınca reddetmiş ve bu hükme karşı BAM Cumhuriyet başsavcılığının m.308/A itirazı imkânını hatırlatmıştır.
Bölge Adliye Mahkemesi kararını, ilk derece hükmünü ve tebliğ belgesini getirerek görüşme planlayabilirsiniz. Her hüküm için temyiz yolunu ve ileri sürülebilecek hukuka aykırılıkları dosya üzerinden inceleyelim.
Sıkça Sorulan Sorular
Asliye ceza mahkemesinin kararı doğrudan Yargıtay’a götürülebilir mi?
Kural olarak hayır. İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı önce istinaf yoluna gidilir; temyiz, Bölge Adliye Mahkemesinin verdiği hükme karşı açılır. İstisna, Yargıtay’ın bozmasına uyularak verilen yeni ilk derece kararıdır; buna karşı yalnız temyize gidilir (m.307/3).
Bölge Adliye Mahkemesi 4 yıl hapis cezasını onadıysa temyiz edebilir miyim?
Hayır. İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi kararları CMK m.286/2-a gereği temyiz edilemez. Suç m.286/3’te sayılıyorsa temyiz açıktır.
Beraat kararı onandığında katılan temyiz edebilir mi?
Kanunda üst sınırı on yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olan suçlarda, beraate karşı istinaf başvurusunun esastan reddi kesindir (CMK m.286/2-g).
Temyiz süresi ne zaman başlar?
7499 sayılı Kanunla değişen CMK m.291/1’e göre temyiz süresi iki haftadır ve hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten başlar.
Temyiz dilekçesinde sebep göstermek zorunlu mu?
Evet. CMK m.294/1 bozma nedeninin gösterilmesini zorunlu tutar; sebep içermeyen dilekçe m.298/1 uyarınca reddedilir.
Bölge Adliye Mahkemesi temyiz dilekçemi reddederse ne yapılır?
Ek ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’dan karar verilmesi istenebilir; bu istem infazı durdurmaz (CMK m.296/2).
Kesinleşmiş bir karar için hiçbir yol kalmaz mı?
Kalabilir. BAM Cumhuriyet başsavcılığının itirazı (m.308/A), kanun yararına bozma (m.309) ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı (m.308) için istemde bulunulabilir.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukattır ve Kahta ile Adıyaman merkezde ceza yargılamasında müdafilik ve vekillik yürütmektedir. Adıyaman ve Kahta dosyalarında istinaf mercii Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi, temyiz mercii Yargıtay’dır; bu iki aşamadaki kanun yolu işlemleri için Kahta istinaf ve Yargıtay temyiz avukatlığı sayfamıza bakabilirsiniz. Bu yazı 26 Ekim 2026 itibarıyla güncel CMK metni, madde değişiklik tarihçesi ve tam okunmuş Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.
Kanun metninin resmî hâline 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
