Kısa cevap: Alkollü araç kullanmanın iki ayrı sonucu vardır. İdari yönden, hususi otomobillerde 0,50 promil, ticari araçlarda 0,20 promil sınırının aşılması hâlinde idari para cezası uygulanır, araç trafikten men edilir ve sürücü belgesine ilk tespitte 6 ay, ikinci tespitte 2 yıl, üçüncü ve sonraki tespitlerde 5 yıl süreyle el konulur. Cezai yönden ise alkol etkisiyle emniyetli biçimde araç kullanamayacak hâlde araç kullanılması TCK m.179 kapsamında suç oluşturur ve 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası gündeme gelir.
Uygulamada en sık karıştırılan konulardan biri, alkollü araç kullanmanın yalnızca bir trafik cezası olduğu düşüncesidir. Bu yazıda idari yaptırımlar ile cezai sorumluluğun ayrı ayrı nasıl işlediği ve kaza hâlinde tablonun nasıl değiştiği ele alınmaktadır.
İdari yaptırım kararına itiraz ve varsa cezai sorumluluk boyutunu birlikte değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Promil Sınırları Nedir?
Karayolları Trafik Kanunu, araç türüne göre farklı alkol sınırları öngörmüştür. Hususi otomobil sürücüleri için üst sınır 0,50 promil iken; ticari araç, kamyon, otobüs, taksi, dolmuş ve minibüs sürücüleri için bu sınır 0,20 promildir. Sınırın aşılması, kaza meydana gelmemiş olsa dahi idari yaptırım uygulanması için yeterlidir.
Bu sürelere ek olarak idari para cezası uygulanır, araç trafikten men edilir ve sürücüye ceza puanı işlenir. İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, güncel miktarın resmî kaynaktan teyit edilmesi gerekir.
Cezai Sorumluluk Ne Zaman Doğar?
Alkollü araç kullanmak, yalnızca idari bir yaptırımla sınırlı değildir. TCK m.179, alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli biçimde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişiyi cezalandırır; bu hâlde m.179/2 yollamasıyla 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası öngörülür. Uygulamada 1,00 promil ve üzeri değerler doğrudan bu kapsamda değerlendirilmekte; hususi araçta 0,50, ticari araçta 0,20 promil ve üzerindeyken kaza yapılması hâlinde de cezai sorumluluk gündeme gelmektedir.
Kaza Meydana Gelirse Ne Olur?
Alkollü araç kullanırken kaza meydana gelmesi hâlinde tablo tamamen değişir. Yaralanma veya ölüm neticesi doğmuşsa taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle öldürme (TCK m.85) hükümleri uygulanır. Ayrıca yüksek promilli alkollü araç kullanma Yargıtay uygulamasında bilinçli taksir olarak değerlendirilebildiğinden, TCK m.22/3 uyarınca ceza üçte birden yarısına kadar artırılabilir. Bu nedenle alkollü kazalarda ceza aralığı, alkolsüz bir kazaya kıyasla belirgin biçimde yükselir.
İtiraz ve Savunma İmkânları
İdari yaptırım kararına karşı kanunda öngörülen süre içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; bu süreler kısadır ve geçirilmesi hâlinde karar kesinleşir. Savunma açısından ölçüm cihazının kalibrasyon kayıtları, ölçümün usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, tutanağın içeriği ve gerektiğinde kan tahlili talebinde bulunulup bulunulmadığı incelenir. Cezai sorumluluk boyutunda ise failin “emniyetli biçimde araç kullanamayacak hâlde” olup olmadığı somut delillerle değerlendirilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Alkollü araç kullanma, idari ve cezai olmak üzere iki ayrı hukuki sonuç doğuran, birbirinden bağımsız yürüyen iki süreç yaratır. İdari yaptırıma itiraz sürelerinin kısa olması ve kaza hâlinde bilinçli taksir nitelendirmesinin cezayı belirgin biçimde artırması, sürecin erken aşamada hukuki değerlendirmeye alınmasını gerektirir.
İlgili Diğer Yazılarımız
Kaza sonucu ceza sorumluluğu için Kahta trafik kazasında ceza sorumluluğu avukatı yazımızı, araç değer kaybı için Kahta değer kaybı avukatı yazımızı, genel ceza yargılaması için Kahta ceza avukatı yazımızı inceleyebilirsiniz. TCK’nın güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Alkol promil sınırı kaçtır?
Hususi otomobil sürücüleri için sınır 0,50 promildir. Ticari araç, kamyon, otobüs, taksi, dolmuş ve minibüs sürücüleri için ise sınır 0,20 promildir.
Ehliyete ne kadar süreyle el konulur?
Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sürücü belgesine ilk tespitte 6 ay, ikinci tespitte 2 yıl, üçüncü ve sonraki tespitlerde 5 yıl süreyle el konulur. Ayrıca araç trafikten men edilir ve ceza puanı uygulanır.
Alkollü araç kullanmak sadece idari para cezası mı gerektirir?
Hayır. Sınırın aşılması idari yaptırım doğurur; ancak alkol etkisiyle emniyetli biçimde araç kullanamayacak hâlde araç kullanılması TCK m.179 kapsamında ayrıca suç oluşturur ve 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası gündeme gelir.
Hangi durumda cezai sorumluluk doğar?
Uygulamada 1,00 promil ve üzeri değerler doğrudan TCK m.179 kapsamında değerlendirilmektedir. Ayrıca hususi araçta 0,50, ticari araçta 0,20 promil ve üzerindeyken kaza yapılması hâlinde de cezai sorumluluk gündeme gelir.
Kaza yapılırsa ceza artar mı?
Evet. Alkollü araç kullanırken kaza yapılması hâlinde taksirle yaralama veya öldürme hükümleri uygulanır; yüksek promilli alkollü araç kullanma Yargıtay uygulamasında bilinçli taksir olarak değerlendirilebildiğinden TCK m.22/3 uyarınca ceza üçte birden yarısına kadar artırılabilir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak Adıyaman ve Kahta merkezli çalışmalarında ceza hukuku ve trafik uyuşmazlıkları alanlarında da faaliyet göstermektedir. Alkollü araç kullanma dosyalarında idari yaptırıma itiraz sürelerinin takibi ile ölçüm usulünün hukuka uygunluğunun incelenmesi gibi sürecin seyrini etkileyen aşamalara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
