Kısa cevap: İki iş birbirinden ayrı yürür. Birincisi: karara eksiksiz uymak — çünkü itiraz tedbiri durdurmaz ve aykırılığın yaptırımı zorlama hapsidir. İkincisi: haksız bulunuyorsa iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz etmek.
Bu sıralama önemlidir. 6284 sayılı Kanun m.13 uyarınca tedbir kararının gereklerine aykırı hareket eden kişi, fiili bir suç oluştursa bile üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur; tekrarında süre on beş günden otuz güne kadar çıkar. Dolayısıyla “haksız buluyorum” düşüncesiyle tedbire uymamak, itirazdan önce yeni bir yaptırım doğurur.
İki haftalık itiraz süresi ve dilekçenin hazırlanması için bize ulaşabilirsiniz.
Kararın İçeriğini Doğru Okumak
6284 m.5/1, hâkim tarafından verilebilecek önleyici tedbirleri saymaktadır. Uygulamada tek bir “uzaklaştırma” kararı yerine, bu bentlerden bir veya birkaçı birlikte hükme bağlanır. Bu nedenle kararın hangi bentleri içerdiği tek tek okunmalıdır:
(a) şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmamak; (b) müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılmak ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi; (c) korunan kişilere, bunların bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmamak; (ç) çocuklarla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da kaldırılması; (d) gerekli görülürse korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmamak; (e) şahsi ve ev eşyalarına zarar vermemek; (f) iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemek; (g) kanunen izinli silahları kolluğa teslim etmek; (ğ) kamu görevi nedeniyle zimmetindeki silahı kurumuna teslim etmek; (h) korunan kişilerin bulunduğu yerlerde alkol ya da uyuşturucu kullanmamak, bağımlılık hâlinde tedavi; (ı) sağlık kuruluşuna başvurup tedavi görmek.
En sık yapılan hata (f) bendindedir: tedbir yalnız fiziksel yaklaşmayı değil, telefon, mesaj ve sosyal medya dâhil her türlü iletişimi kapsar. Üçüncü kişiler aracılığıyla mesaj iletmek de “sair surette rahatsız etme” kapsamında değerlendirilebilir.
Kararla birlikte başka hükümler de verilebilir. m.5/3 uyarınca hâkim, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye yetkilidir; m.5/4 uyarınca talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir.
Süreler ve Merciler
Yargı Kararları Ne Diyor?
Görevli ve yetkili merci aile mahkemesidir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 01.07.2013 tarihli, 2013/9121 E., 2013/15118 K. sayılı kanun yararına bozma kararında; 6284 m.13/1’in tedbire aykırılığın yaptırımını yeniden düzenlediği ve Kanun’un tanımlar başlıklı 2. maddesinin (c) bendinde “hâkim” deyiminin aile mahkemesi hâkimini ifade ettiği belirtilerek, tedbir kararlarına aykırılık hâlinde görevli mahkemenin aile mahkemesi olduğu, sulh ceza mahkemesince görevsizlik kararı verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Bu kararlar hukuk yargılamasıdır; ceza muhakemesine özgü yollar işlemez. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 08.12.2021 tarihli, 2021/20388 E., 2021/16924 K. sayılı kararında; 6284’ün 5, 9 ve 13. maddelerinde önleyici tedbir kararı verilmesi, aykırılık hâlinde zorlama hapsi ve bu kararlara itirazların da aile mahkemesi hâkimlerince inceleneceğinin düzenlendiği, aile mahkemelerinin hukuk mahkemesi olduğu ve hukuk yargılaması yaptıkları vurgulanmış; bu nedenle verilen kararların, uygulama alanı ceza muhakemesi olan CMK m.309 uyarınca kanun yararına bozulmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Aynı kararda ayrıca, ilk ihlale ilişkin zorlama hapsi kararı kaldırılmışsa sonraki aykırılığın “ikinci ihlal” sayılamayacağı da tartışılmıştır.
Bu iki karar birlikte okunduğunda itiraz stratejisi netleşir: başvurulacak yol 6284 m.9’daki itirazdır ve inceleme aile mahkemesinde yapılır. Mevzuat ve kararlar Yargı PRO üzerinden tam metinden doğrulanmıştır.
Kararın usul yönünden denetlenmesi için destek alabilirsiniz.
İzlenecek Yol
UZAKLAŞTIRMA KARARINDA İZLENECEK YOL
Üç Pratik Uyarı
Birincisi, tedbir kararı için delil aranmaz. 6284 m.8/3 uyarınca koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilir. Bu, kararın “delilsiz verildiği” yönündeki bir itirazın tek başına sonuç vermeyeceği anlamına gelir — itiraz, tedbirin kapsamı ve süresi üzerinden kurulmalıdır.
İkincisi, kimlik ve adres bilgileri gizli tutulabilir. m.8/6 uyarınca gerekli bulunması hâlinde korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri ve adresleri tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur ve tebligat için ayrı bir adres tespit edilir. Bu bilgileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, ifşa eden veya açıklayan kişi hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.
Üçüncüsü, eşyalar kolluk aracılığıyla alınır. Konuttan uzaklaştırma kararı verilmişse kişisel eşyalara ulaşmak için konuta gitmek doğru değildir. m.8/7 uyarınca talep hâlinde ilgililere kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslimi sağlanır. Bu yol kullanılmalıdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Uzaklaştırma kararı verilen kişi için doğru tutum tek bir cümleyle ifade edilebilir: karara uy, itirazı ayrıca yap. 6284 sayılı Kanun aykırılığı ayrı bir yaptırıma — zorlama hapsine — bağlamış olduğundan, tedbire uymamak kişinin hukuki durumunu her hâlde ağırlaştırır. Buna karşılık kanun bir hak da tanımaktadır: iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz. Yargıtay kararları bu yolun ceza muhakemesi değil hukuk yargılaması olduğunu ortaya koymaktadır; dolayısıyla itirazın usulüne uygun ve süresinde yapılması belirleyicidir.
İlgili Diğer Yazılarımız
Koruma kararı süreçleri için Kahta 6284 sayılı Kanun koruma kararı avukatı, aile mahkemesi usulü için Kahta aile mahkemesi avukatı, tehdit ve hakaret iddiaları için Kahta tehdit ve hakaret avukatı, silah ruhsatına etkisi için Silah ruhsatı başvurusunda adli sicilin etkisi, yaralama iddialarında rapor için Darp raporu nasıl alınır, ne işe yarar? yazılarımızı inceleyebilirsiniz. 6284 sayılı Kanun’un güncel tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden okunabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uzaklaştırma kararı neye dayanır?
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un 5. maddesine dayanır. Madde, şiddet uygulayanla ilgili olarak müşterek konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye ve bulunduğu konut, okul ve işyerine yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi önleyici tedbirleri saymaktadır.
Karar kolluk tarafından da verilebilir mi?
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde evet. 6284 m.5/2 uyarınca birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki tedbirler ilgili kolluk amirlerince de alınabilir; kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk iş günü içinde hâkimin onayına sunar. Hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.
Karara nasıl itiraz edilir?
6284 m.9/1 uyarınca bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
İtiraz tedbiri durdurur mu?
Hayır. Tedbir, itiraz süreci boyunca yürürlükte kalır. Bu nedenle yapılacak ilk iş tedbire eksiksiz uymak, itirazı ise ayrıca ve süresinde yapmaktır.
Tedbire uymazsam ne olur?
6284 m.13/1 uyarınca tedbir kararının gereklerine aykırı hareket eden kişi, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Her tekrarda süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez.
Tedbirin süresi ne kadardır?
6284 m.8/2 uyarınca tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde resen ya da talep üzerine sürenin veya şeklinin değiştirilmesine, kaldırılmasına veya aynen devam etmesine karar verilebilir.
Zorlama hapsi için ihtar şart mı?
6284 m.8/5 uyarınca tedbir kararının tefhim ve tebliğ işlemlerinde, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı yapılır. Bu nedenle kararın usulünce tefhim veya tebliğ edilip edilmediği ve ihtarın yer alıp almadığı denetlenmelidir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku ve aile hukuku alanlarında da faaliyet göstermektedir. 6284 dosyalarında kararın kapsamının tek tek incelenmesi, tebliğ ve ihtar usulünün denetlenmesi ve iki haftalık itiraz süresinin takibi gibi hususlara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
