Kısa cevap: Takibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır ve süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren işler (TCK m.73). İki unsurun birlikte öğrenilmesi gerekir: failin kim olduğu bilinmiyorsa süre henüz işlemeye başlamamış sayılır. Resen takip edilen suçlarda şikâyet süresi yoktur. Vazgeçme, şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür; ancak az bilinen bir kural vardır: vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez. Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise infaza engel olmaz.
Bu yazı sürenin ne zaman başladığına ve vazgeçmenin sonuçlarına odaklanıyor. Nereye başvurulacağı için suç duyurusu yazımıza, dilekçe içeriği için dilekçe yazımıza bakabilirsiniz.
Sürenizin işlemeye başlayıp başlamadığının tespiti için iletişime geçebilirsiniz.
Sürenin Başlangıcı: İki Unsurun Birlikte Öğrenilmesi
Altı aylık süre, olayın gerçekleştiği tarihten değil, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten işlemeye başlar. Bu iki unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekir ve bu, uygulamada en çok yarar sağlayan kuraldır.
Bunun pratik sonucu şudur: olaydan bir yıl sonra failin kim olduğunu öğrenen mağdur bakımından süre, o öğrenme tarihinde başlar. Dolayısıyla “olay çok eski, artık şikâyet edemem” varsayımı her zaman doğru değildir. Örneğin kimliği belirsiz bir numaradan gelen tehdit mesajlarında ya da internet üzerinden işlenen fiillerde fail sonradan tespit edilebilir; bu hâlde süre tespit anından itibaren hesaplanır.
Buna karşılık öğrenme tarihinin ispatı mağdura düşer. Bu nedenle failin kimliğinin öğrenildiği anı gösteren belge ve kayıtların (yazışma, bildirim, dosya örneği, tanık) saklanması önem taşır. Aksi hâlde sürenin daha erken başladığı ileri sürülebilir.
Şikâyet Rejimi
Süre Yönetimi
ŞİKÂYET SÜRESİNİN YÖNETİMİ
Vazgeçmenin Üç Az Bilinen Kuralı
Birincisi: vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Bu kural çoğu kişi için şaşırtıcıdır. Şikâyetten vazgeçildiğinde dava kural olarak düşer; ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmek zorunda değildir. Kabul etmeyen sanık bakımından yargılama devam eder. Bunun mantığı açıktır: sanık, dosyanın düşmesiyle değil beraatla sonuçlanmasını isteyebilir. Düşme kararı, suçsuzluğun tespiti anlamına gelmez; beraat ise gelir.
İkincisi: kesinleşmeden sonraki vazgeçme infaza engel olmaz. Hüküm kesinleştikten sonra mağdurun vazgeçmesi, cezanın infazını durdurmaz. Dolayısıyla taraflar arasında bir anlaşma sağlanacaksa bunun hüküm kesinleşmeden önce dosyaya yansıtılması gerekir.
Üçüncüsü: vazgeçme yalnızca şikâyete bağlı suçlarda sonuç doğurur. Resen takip edilen bir suçta mağdurun vazgeçmesi dosyayı kapatmaz; savcılık soruşturmayı sürdürür. Bu nedenle “şikâyetimi geri çekersem her şey biter” beklentisiyle hareket etmeden önce fiilin hangi rejime tabi olduğunun belirlenmesi gerekir.
Vazgeçme kararı öncesinde değerlendirme yaptırabilirsiniz.
Süre Geçmişse Ne Yapılabilir?
Altı aylık süre hak düşürücü niteliktedir; geçmesi hâlinde şikâyete bağlı suç bakımından soruşturma yapılamaz. Ancak üç ihtimal ayrıca değerlendirilmelidir.
Birincisi, sürenin gerçekten başlamış olup olmadığıdır. Failin kimliği sonradan öğrenilmişse süre o tarihten işler. Bu nedenle “süre geçti” sonucuna varmadan önce öğrenme tarihinin tespiti gerekir.
İkincisi, fiilin aynı zamanda resen takip edilen bir suç oluşturup oluşturmadığıdır. Tek bir olay birden çok suçu oluşturabilir; bunlardan biri şikâyete tabi olup süresi geçmişken, diğeri resen takip ediliyor olabilir.
Üçüncüsü, hukuk yoludur. Ceza şikâyeti süresi geçmiş olsa dahi, fiilden doğan zarar için haksız fiile dayanan tazminat davası açılması mümkün olabilir; bu davanın zamanaşımı ayrı kurallara tabidir. Dolayısıyla ceza yolunun kapanması, hukuki korumanın tümüyle sona ermesi anlamına gelmez.
Sonuç ve Değerlendirme
Şikâyet süresinde üç nokta belirleyicidir: sürenin fiilin ve failin birlikte öğrenilmesiyle başladığı, fiilin şikâyete tabi olup olmadığının baştan belirlenmesi gerektiği ve vazgeçmenin sanık kabul etmezse sonuç doğurmadığıdır. Öğrenme tarihinin ispatı mağdura düştüğü için bu tarihi gösteren kayıtların saklanması önemlidir. Süre geçmiş görünse bile, failin sonradan öğrenilmesi veya fiilin resen takip edilen bir suç oluşturması ihtimalleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Diğer Yazılarımız
Başvuru kanalları için Suç duyurusunda bulunmak için izlenecek adımlar yazımızı, dilekçe içeriği için Şikâyet dilekçesinde nelere yer verilmeli? yazımızı, şikâyete tabi suçlarda alternatif çözüm için Kahta uzlaştırma avukatı yazımızı inceleyebilirsiniz. Türk Ceza Kanunu’nun güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Süresinde yapılan şikâyetin savcılıkta hangi aşamalardan geçtiği şikâyetimden sonra süreç nasıl ilerler yazısında anlatılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Şikâyet süresi ne kadardır?
TCK m.73 uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Süre ne zaman başlar?
Süre, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren işler. İki unsurun birlikte öğrenilmesi gerekir; failin kim olduğu bilinmiyorsa süre henüz işlemeye başlamamış sayılır.
Her suçta şikâyet süresi var mıdır?
Hayır. Süre yalnızca takibi şikâyete bağlı suçlarda işler. Resen takip edilen suçlarda şikâyet süresi bulunmaz; savcılık olayı hangi yolla öğrenirse öğrensin soruşturmayı başlatır.
Şikâyetten vazgeçerim, dava düşer mi?
Şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Resen takip edilen suçlarda ise vazgeçme davayı düşürmez.
Sanık vazgeçmeyi kabul etmezse ne olur?
Şikâyetten vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Vazgeçmeyi kabul edip etmemek sanığın hakkıdır; kabul etmezse yargılama devam eder ve beraat talebinde bulunabilir.
Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçmenin etkisi var mıdır?
Hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Bu nedenle vazgeçme kararının zamanlaması önemlidir.
Birden fazla fail varsa vazgeçme hepsini kapsar mı?
Şikâyetten vazgeçmenin ve şikâyetin sonuçları bakımından kanunda özel düzenlemeler bulunur; birden fazla fail veya mağdurun bulunduğu hâllerde durum dosya özelinde değerlendirilmelidir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında da faaliyet göstermektedir. Şikâyet dosyalarında sürenin başlangıcının tespiti, öğrenme tarihinin belgelendirilmesi ve vazgeçme kararının zamanlaması gibi hususlara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
