Şikâyetimden Sonra Süreç Nasıl İlerler?

Kısa cevap: Şikâyetiniz Cumhuriyet başsavcılığına kaydedildikten sonra savcı önce şikâyetin soruşturmaya elverişli olup olmadığına bakar. Elverişliyse Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.160 uyarınca delilleri toplar; suç uzlaşmaya tabiyse dosya uzlaştırma bürosuna gider. Soruşturma sonunda iddianame, kovuşturmaya yer olmadığı (takipsizlik) kararı veya kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Takipsizlik kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilirsiniz.

Önemli noktalar

• Soyut ve genel nitelikteki şikâyetlerde soruşturma hiç başlamadan “soruşturma yapılmasına yer olmadığı” kararı verilebilir.
• Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri birlikte toplamakla yükümlüdür.
• Mağdur, soruşturma sırasında delil toplanmasını ve belge örneği verilmesini isteyebilir.
• Soruşturmanın kanunda yazılı genel bir bitiş süresi yoktur; süre dosyanın niteliğine göre değişir.
• Savcılık kararlarına itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır.

Bu yazı, şikâyetin nasıl yapıldığını değil, yapıldıktan sonra neler olduğunu anlatır. Şikâyet dilekçesini henüz vermediyseniz önce suç duyurusunda bulunmak için izlenecek adımlar yazısına bakabilirsiniz.

Şikâyetten Sonra Dosya Nereye Gider?

Şikâyet, nereye verilmiş olursa olsun sonunda Cumhuriyet başsavcılığında toplanır. CMK m.158’e göre şikâyet başsavcılığa veya kolluğa yapılabilir; valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye verilen şikâyetler ilgili başsavcılığa gönderilir. Kahta’da karakola ya da jandarmaya verilen şikâyet de tutanakla Kahta Cumhuriyet Başsavcılığına iletilir.

Başsavcılık şikâyeti kaydeder ve dosyaya bir numara verir. Şikâyet sırasında verilen alındı belgesini veya tutanak örneğini saklayın; itirazlarda dosyanızı bu numara tanımlar. Kayıttan sonra dosya, soruşturmayı yürütecek Cumhuriyet savcısına havale edilir.

Savcılık Her Şikâyet İçin Soruşturma Başlatır mı?

Savcılık her şikâyet için tam bir soruşturma başlatmaz. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun 158. maddesinin 6. fıkrası, şikâyet ilk incelemede açıkça yetersizse soruşturma açılmadan dosyanın kapatılmasına izin verir. Bu karar “soruşturma yapılmasına yer olmadığı” (SYOK) kararıdır ve takipsizlik kararından farklıdır.

Kanunun ifadesi şöyledir: “İhbar ve şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya ihbar ve şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir.” (CMK m.158/6)

Bu kararın iki sonucu vardır: şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez ve karar şikâyetçiye bildirilir. Şikâyetçi, bu karara da CMK m.173’teki usulle itiraz edebilir; itiraz kabul edilirse başsavcılık soruşturma işlemlerini başlatır. Fiili, zamanı, yeri ve faili somut anlatan şikâyet bu eşikte kapanmaz.

Soruşturmada Hangi İşlemler Yapılır?

Soruşturma, Cumhuriyet savcısının kamu davası açmaya yer olup olmadığına karar vermek için yürüttüğü araştırma evresidir. CMK m.160/1 savcıya, suç izlenimi veren bir hâli öğrenir öğrenmez “hemen işin gerçeğini araştırmaya” başlama görevini verir. Aynı maddenin 2. fıkrası savcının, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlü olduğunu söyler.

Uygulamada soruşturma dosyasında şu işlemler sık görülür:

• Mağdurun dinlenmesi: CMK m.233 uyarınca çağrı kâğıdıyla.
• Şüphelinin ifadesi: Adresi bilinmiyorsa kolluk adres araştırması yapar.
• Kurum yazışmaları: Banka hesap kayıtları, operatör kayıtları, kamera görüntüleri, hastane kayıtları ve adli rapor istenir.
• Bilirkişi incelemesi: İmza, dijital veri veya hasar tespiti için.

Bu işlemlerin bir kısmı adli kolluğa verilen talimatla yapılır; soruşturmanın uzunluğunu en çok bu cevapların beklenmesi belirler.

Mağdur Soruşturma Sırasında Neler Yapabilir?

Mağdurun soruşturma evresindeki hakları CMK m.234/1-a’da tek tek sayılmıştır ve bu haklar mağdura anlatılıp tutanağa yazılmak zorundadır (m.234/3). Mağdur, eksik kalan delilleri savcılığa bildirerek soruşturmanın yönünü etkileyebilir. Bu hakların çoğu avukat tutmadan, başsavcılığa verilecek bir dilekçeyle de kullanılabilir.

Kanunda sayılan haklar şunlardır:

1. Delillerin toplanmasını isteme: Kamera kaydı, banka dökümü, tanık gibi delillerin toplanması dilekçeyle istenebilir.
2. Belge örneği isteme: Soruşturmanın gizliliğini ve amacını bozmamak koşuluyla savcıdan belge örneği istenebilir.
3. Baro avukatı isteme: Vekili yoksa, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence, eziyet ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda barodan avukat görevlendirilmesi istenebilir.
4. Vekil aracılığıyla inceleme: CMK m.153’e uygun olmak koşuluyla vekil, soruşturma belgelerini ve elkonulan eşyayı inceleyebilir.
5. Takipsizliğe itiraz: Kovuşturmaya yer olmadığı kararına kanundaki usulle itiraz edilebilir.

Dosya Uzlaştırmaya Gönderilirse Ne Olur?

Uzlaştırma, şüpheli ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya davet edildiği ve anlaşma hâlinde soruşturmanın sona erdiği kurumdur. CMK m.253/4’e göre suç uzlaşmaya tabiyse ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Şikâyete bağlı suçlar ile kasten yaralama, tehdit, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi kanunda sayılan suçlar bu kapsamdadır.

Uzlaştırmacı size uzlaşma teklifinde bulunur; teklifin yapıldığı andan itibaren yedi gün içinde cevap vermezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız (m.253/4). Uzlaşma sağlanır ve şüpheli edimini bir defada yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; edim taksitliyse kamu davasının açılması ertelenir (m.253/19). Uzlaştırma süreci ve sonuçları hakkında ayrıntılı bilgi için Kahta uzlaştırma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

Soruşturma Hangi Kararlarla Sona Erer?

Soruşturma, Cumhuriyet savcısının topladığı delillere göre verdiği bir sonuç kararıyla biter. Şikâyetçinin karşılaşabileceği kararlar sınırlı sayıdadır ve her birinin başvuru yolu farklıdır. Kararın türü, size tebliğ edilen evrakın başlığında yazar; itiraz süresi ve mercii de kararda gösterilir. Aşağıdaki tablo bunları özetler.

Soruşturma Ne Kadar Sürer?

Soruşturmanın süresi, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda şikâyet üzerine başlayan dosyalar için genel bir üst sınırla belirlenmemiştir. Kanun savcıya “hemen” araştırmaya başlama görevi verir, ancak bitiş için gün veya ay saymaz. Bu yüzden iki benzer şikâyetin soruşturması bile çok farklı sürelerde tamamlanabilir.

Süreyi belirleyen başlıca etkenler şüphelinin bulunup bulunamaması, kurumlardan kayıt beklenmesi, bilirkişi raporları, yetkisizlik kararıyla dosyanın başka başsavcılığa gönderilmesi ve uzlaştırmadır. Kanunda süresi yazılı olan bir aşama uzlaştırmadır: uzlaştırmacı belgeleri aldıktan itibaren en geç otuz gün içinde işlemi sonuçlandırır; bu süre her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatılabilir (m.253/12).

Uzun süren bir soruşturmada yapılabilecek en etkili şey, eksik kalan delili somut olarak gösteren bir dilekçe vermektir.

Takipsizlik Kararı Gelirse Ne Yapılmalı?

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik), savcının soruşturma sonunda kamu davası açmak için yeterli şüphe bulamadığını gösteren karardır. CMK m.172/1 uyarınca karar suçtan zarar görene bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. Karar elinize ulaştığında ilk iş tebliğ tarihini not etmektir.

CMK m.173/1’e göre itiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır. Bu süre 7499 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle “on beş gün”den “iki hafta”ya çevrilmiştir. İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller gösterilir; hâkimlik itirazı reddederse itiraz eden giderlere mahkûm edilir. İtiraz dilekçesinin içeriği için takipsizlik kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İddianame Düzenlenirse Mağdur İçin Ne Değişir?

İddianame, savcının topladığı delillerin suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturduğunu kabul ederek mahkemeden ceza istediği belgedir (CMK m.170/2). İddianamede şikâyetçinin kimliği, şikâyet tarihi, mağdurun vekili ve suçun delilleri gösterilir (m.170/3). İddianame mahkemece kabul edilince soruşturma evresi biter, kovuşturma evresi başlar.

Bu aşamada mağdur, CMK m.233/1 uyarınca çağrılırken çağrı kâğıdına iddianame eklenir; iddianameye ilişkin bilgiler ve duruşma tarihi, dosyada iletişim bilgisi varsa telefon veya e-posta ile de bildirilir. Mağdurun kovuşturma evresindeki en önemli kararı davaya katılıp katılmamaktır; çünkü kanun yoluna başvurma hakkı m.234/1-b-6 uyarınca davaya katılmış olma koşuluna bağlıdır. Ayrıntılar için ceza davasına katılan olmak ve iddianame düzenlendi, bundan sonra ne olur yazılarımıza bakabilirsiniz.

Elinize Gelen Evraka Göre Ne Yapmalısınız?

Aşağıdaki karar ağacı, savcılıktan gelen evrak türüne göre atılacak adımı gösterir; süre her zaman tebliğ gününden başlar.

• Çağrı kâğıdı geldiyse: Belgeleriniz ve tanık bilgilerinizle belirtilen gün savcılığa gidin.
• Uzlaştırmacı aradıysa veya teklif tebliğ edildiyse: Yedi gün içinde kararınızı bildirin; cevapsız kalmak ret sayılır.
• SYOK kararı geldiyse: Şikâyetinizin neden soyut sayıldığını okuyun; somut olay ve kişi bilgisi ekleyerek m.173 usulüyle itiraz edin.
• Takipsizlik kararı geldiyse: Tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, toplanmayan delilleri göstererek sulh ceza hâkimliğine itiraz edin.
• Tensip zaptı ve iddianame geldiyse: Duruşma tarihini not edin ve davaya katılma talebinizi değerlendirin.

Örneğin konut dokunulmazlığının ihlali suçu, CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabi suçlar arasındadır.

Şikâyetçi, soruşturma belgelerini vekili aracılığıyla inceletebilir; ayrıntısı ceza dosyasını kim inceleyebilir yazımızda.

Şikâyetinizin hangi aşamada olduğunu e-Devlet, UYAP ve savcılık üzerinden nasıl izleyeceğinizi mağdur dosya takibi yazımızda anlattık.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

Şikâyet sonrası hataların çoğu, şikâyet verilince işin bittiği düşüncesinden doğar:

• Adres ve telefonu güncellememek: Tebligat eski adrese gider, takipsizlik kararı tebliğ edilmiş sayılır ve itiraz süresi siz farkına varmadan dolar.
• Şikâyeti soyut bırakmak: “Beni dolandırdılar, gereğinin yapılmasını isterim” türü bir dilekçe, kim, ne zaman ve nasıl sorularına cevap vermediğinde SYOK kararıyla kapanabilir.
• Uzlaştırmacının aramasını önemsememek: Yedi gün içinde cevap verilmeyen teklif reddedilmiş sayılır ve sonuçsuz kalan uzlaştırma tekrarlanmaz (m.253/18).
• İtiraz süresini eski kurala göre hesaplamak: 2024 öncesi kaynaklardaki “on beş gün” bilgisi güncel değildir; süre tebliğden itibaren iki haftadır.

Yargıtay Kararları Ne Diyor?

Savcılık kararlarına itiraz sulh ceza hâkimliğinde kesin olarak sonuçlandığından, bu konudaki Yargıtay kararları Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma talepleri üzerine verilir.

Hiç işlem yapılmadan verilen takipsizlik kararı: Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin 07.05.2018 tarihli, 2018/3098 E., 2018/3108 K. sayılı kararında, internet ilanı üzerinden para gönderen müştekinin şikâyeti üzerine başsavcılık, herhangi bir soruşturma işlemi yapmadan suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı vermişti. Daire, şüphelinin ifadesinin alınması, tüm delillerin toplanması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirten ihbarnameyi yerinde bularak itirazı reddeden sulh ceza hâkimliği kararını bozdu.

Tebliğ edilmeyen karar kesinleşmez: Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 18.06.2026 tarihli, 2025/6496 E., 2026/7252 K. sayılı kararında Daire, CMK m.172 ve m.173 uyarınca kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın suçtan zarar görene tebliğ edilmesi gerektiğini hatırlattı. Dosyada Tebligat Kanunu’na uygun tebliğ mazbatası bulunmadığı için kararın usulüne uygun olarak kesinleşmediğini kabul etti.

Tebligatın dosyada bulunması: Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 31.01.2022 tarihli, 2021/21661 E., 2022/807 K. sayılı kararında, hırsızlık şikâyeti üzerine verilen soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararına yapılan itirazın süresinde olup olmadığı, kararın şikâyetçiye tebliğine ilişkin bir belge dosyada ve UYAP’ta bulunmadığından denetlenemedi. Daire, esasa girmeden tebligatın dosyaya konulması için dosyayı geri gönderdi. Karar 7499 sayılı Kanun’dan önce verildiğinden metinde itiraz süresi on beş gün olarak geçmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yazar Hakkında

Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukat olarak Adıyaman ve Kahta’da ceza hukuku dosyalarında mağdur ve şikâyetçi vekilliği de yürütmektedir. Şikâyet sonrası evrede tebligat tarihlerinin izlenmesi, eksik delillerin savcılığa somut olarak bildirilmesi ve savcılık kararlarına süresinde itiraz edilmesi, çalışmalarında özen gösterilen konular arasındadır.

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.