Kısa cevap: SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi), duruşmaya katılan kişinin sesini ve görüntüsünü mahkeme salonuna eş zamanlı aktaran sistemdir. Ceza davasında sanığın SEGBİS ile sorgusu veya duruşmaya katılması, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.196/4’e göre ancak hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda ve sanık yurt içindeyse mümkündür. Şehir dışındaki sanık bulunduğu yer adliyesinden, tutuklu sanık ceza infaz kurumundan bağlanır. Tutuklu sanık duruşmaya bizzat getirilmeyi isteyebilir; mahkeme bu talebi somut gerekçe göstermeden geçiştirirse savunma hakkı kısıtlanmış olur.
Önemli noktalar
- Sanığın SEGBİS ile katılımının tek dayanağı CMK m.196/4’tür ve yalnız yurt içindeki sanığı kapsar.
- Tanık ve bilirkişinin SEGBİS ile dinlenmesi CMK m.180/5’e dayanır.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu 13.05.2026 tarihli kararında, zorunluluk hâlinin somut ve denetlenebilir gerekçeyle gösterilmesini şart koşmuştur.
- Esaslı işlemlerin yapıldığı ve hükmün kurulduğu celselerde sanığın salonda bulunma talebi ayrıca önem taşır.
- Gerekçesiz SEGBİS kararı, CMK m.289/1-h’deki savunma hakkının sınırlandırılması hâline girebilir.
Hangi oturumun esaslı olduğu, SEGBİS talebinin ne zaman ve nasıl yapılacağı dosyanın aşamasına göre değişir. Duruşma davetiyenizi veya tensip tutanağını getirerek hemen görüşme planlayabilirsiniz.
SEGBİS Nedir ve Ceza Duruşmasında Ne İşe Yarar?
SEGBİS, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi’nin kısaltmasıdır ve duruşmaya katılan kişinin sesini ve görüntüsünü mahkeme salonuna aynı anda aktaran, salondakilerin de ona aynı anda ulaşmasını sağlayan sistemdir. Ceza yargılamasında sanığın sorgusu, tanık, mağdur ve bilirkişinin dinlenmesi, yakalanan kişinin sorgusu bu sistemle yapılabilir.
Bağlantı, adliyelerdeki ve ceza infaz kurumlarındaki SEGBİS odalarından kurulur. Duruşmadaki işlemler teknik araçlarla kayda alınmışsa bu kayıtlar vakit geçirilmeden yazılı tutanağa dönüştürülür ve hâkim ile zabıt kâtibince imzalanır (m.219/1).
Bu yazı sanık, tutuklu, tanık ve mağdur tarafına odaklanır. Avukatın başka ildeki dosyaya SEGBİS veya talimatla nasıl katılacağını avukat başka şehirdeki dosyaya bakabilir mi yazımızda ayrıca anlattık.
Sanık Duruşmaya SEGBİS ile Hangi Hâllerde Katılabilir?
Sanığın duruşmaya SEGBİS ile katılması, CMK m.196/4’e göre ancak hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda ve sanığın yurt içinde bulunması şartıyla mümkündür. Kanun bir talep şartı aramaz, fakat zorunluluk ölçütü koyar. Kural, sanığın duruşma salonunda bizzat hazır bulunmasıdır; SEGBİS bu kuralın istisnasıdır.
Maddenin metni şöyledir: “Hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.” Bu fıkra 694 sayılı KHK ile değiştirilmiş, 7078 sayılı Kanunla (RG 08.03.2018) aynen kabul edilmiştir.
SEGBİS ile istinabe birbirinden farklıdır. İstinabede sanığın sorgusu, bulunduğu yerdeki başka bir mahkemece yapılır ve tutanak esas mahkemede okunur (m.196/2-3). İstinabe, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda kullanılamaz. SEGBİS’te ise sanık, davayı gören mahkemenin huzurunda görüntülü olarak bulunur. Yurt dışındaki sanık için SEGBİS değil, m.196/6’daki erken duruşma veya istinabe yolu öngörülmüştür.
Şehir Dışındaki Sanık SEGBİS Talebini Nasıl Yapar?
Şehir dışındaki tutuksuz sanık, SEGBİS ile duruşmaya katılma talebini dosyanın görüldüğü mahkemeye dilekçeyle bildirir. Dilekçede esas numarası, duruşma tarihi, bağlanılmak istenen yer adliyesi ve gelememe nedeni yazılır. Mahkeme talebi kabul ederse bağlantı, sanığın bulunduğu yer adliyesindeki SEGBİS odasından kurulur.
Şehir dışındaki sanığın SEGBİS ile duruşmaya katılım adımları
Talep kabul edilmezse ve sanık duruşmaya gelmezse, CMK m.193/1’e göre geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir. Duruşmaya katılmamanın sonuçlarını ceza duruşmasına katılmazsanız ne olur yazımızda ayrıntılı ele aldık. Sorgusu yapılmış sanık ise m.196/1 uyarınca duruşmadan bağışık tutulmayı isteyebilir; bu, SEGBİS’ten ayrı bir imkândır.
Tutuklu Sanık SEGBİS Yerine Duruşmaya Bizzat Getirilmeyi İsteyebilir mi?
Tutuklu sanık, duruşmaya SEGBİS yerine bizzat getirilmeyi dilekçeyle isteyebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, sanığın duruşmada hazır bulunmasının hem hak hem muhakeme şartı olduğunu, bu haktan feragatin ancak açık ve tereddütsüz bir iradeyle mümkün olduğunu kabul eder. Talebe rağmen salona getirmemek için somut zorunluluk gerekçesi gösterilmelidir.
Ceza Genel Kurulu’nun 13.05.2026 tarihli kararında sanık, davanın görüldüğü şehirdeki ceza infaz kurumunda tutuluyordu ve salona getirilmesine engel bir durum yoktu. Buna rağmen ilk derece yargılamasının dört celsesine ve bölge adliye mahkemesindeki iki duruşmaya cezaevindeki SEGBİS odasından bağlandı; istinaf aşamasında verdiği “fiziki olarak katılmak istiyorum” dilekçeleri hakkında hiçbir değerlendirme yapılmadı. Kurul, bunu savunma hakkının kısıtlanması sayarak hükmü bozdu.
Kararın uygulamaya etkisi şudur: Mahkeme SEGBİS’i tercih ediyorsa, neden zorunlu olduğunu dosyaya özgü olgularla açıklamalıdır. Kurul, özellikle hükme etki eden esaslı işlemlerin yapıldığı ve hükmün verildiği celselerde salonda bulunmayan sanığın iddia ve savunmasını etkili biçimde ileri süremeyebileceğinin gözetilmesini istemiştir.
Mütalaaya Karşı Son Savunma SEGBİS ile Alınabilir mi?
Esas hakkındaki mütalaaya karşı son savunma, sanığın zorunluluk gerekçesi gösterilmeden ve bizzat katılma talebine rağmen SEGBİS ile alındığında Yargıtay bunu adil yargılanma hakkının ihlali saymaktadır. CMK m.216/3 açıkça “Hükümden önce son söz, hazır bulunan sanığa verilir.” der; hükümden hemen önceki bu aşama savunmanın en kritik anıdır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi 10.06.2024 tarihli kararında, SEGBİS ile alınan savunmasında kendini iyi ifade edemediğini belirterek bizzat getirilmeyi isteyen tutuklu sanığın, gerekçe gösterilmeden yine SEGBİS ile son savunmasının alınmasını bozma nedeni yapmıştır. Daire, yüz yüzelik ilkesi gereği sanığın salonda hazır edilip yeniden savunma imkânı tanınması gerektiğini belirtmiştir.
Öte yandan her SEGBİS kullanımı bozma sebebi değildir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi 02.06.2025 tarihli kararında, ilk üç celsede tutuklu sanığın savunmaları zorunluluk gösterilmeden SEGBİS ile alınmış olsa da, tahliye edilen sanığın karar celsesine bizzat gelerek savunma yapma imkânına sahip olduğunu belirterek bu yöndeki temyiz itirazını yerinde görmemiştir. Ölçüt, savunmanın hüküm öncesinde etkili biçimde yapılıp yapılamadığıdır.
Tanık, Mağdur ve Katılan SEGBİS ile Dinlenebilir mi?
Tanık ve bilirkişi, CMK m.180/5’e göre naiple veya istinabe yoluyla dinlenmesi gereken hâllerde, teknik olanak varsa SEGBİS ile dinlenir. Mağdurun tanık olarak dinlenmesinde de yemin dışında tanıklık hükümleri uygulandığından (m.236/1) aynı yöntem kullanılabilir. Böylece başka ildeki tanığın ifadesi, davayı gören mahkemenin huzurunda alınmış olur.
Maddenin son fıkrası şöyledir: “Yukarıdaki fıkralar içeriğine göre tanık veya bilirkişinin aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle dinlenebilmeleri olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak ifade alınır.”
Sanık açısından önemli olan, mahkûmiyete esas alınacak belirleyici tanığa soru sorabilmektir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi aynı kararında, talimatla beyanı alınan ya da hiç dinlenmeyen belirleyici tanıkların duruşmada sanığın huzurunda veya m.180 uyarınca SEGBİS ile dinlenmesi gerektiğini, ifade tutanaklarının okunmasıyla yetinilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.
- Mağdur çocuk: Tanıklığı sırasında görüntü ve ses kaydı zorunludur (m.52/3-a); sanıkla yüz yüze gelmesinde sakınca görülen çocuk veya mağdurun beyanı özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır (m.236/4).
- Gizli tanık: Yalnız örgüt faaliyeti çerçevesindeki suçlarda, hazır bulunanlar olmadan dinlenebilir; ses ve görüntülü aktarma yapılır ve soru sorma hakkı saklıdır (m.58/3, m.58/5).
SEGBİS’in Kolaylıkları ve Savunma Hakkı Bakımından Riskleri Nelerdir?
SEGBİS, ceza yargılamasında hem kolaylık hem de savunma hakkı bakımından risk taşıyan bir araçtır. Şehir dışındaki sanık ve tanık için yol ve konaklama yükünü kaldırır, tutuklu sanığın uzun nakil süreçlerini kısaltır, duruşmaların ertelenmesini azaltır. Aynı sistem, iletişim kopukluğu ve salondaki dinamiklerden uzak kalma nedeniyle savunmayı zayıflatabilir.
Anayasa Mahkemesi de iki yönü ayrı ayrı görmüştür. Ceza Genel Kurulu’nun aktardığı üzere, Mahkeme 2015 tarihli Erdal Korkmaz ve diğerleri kararında SEGBİS’te yüz yüzelik ilkesinin sağlandığını kabul etmiş; 2020 tarihli Genel Kurul kararlarında ise infaz kurumundan bağlanan başvurucuların iddia ve savunmalarını etkili biçimde ileri süremediğini tespit ederek duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Sonuç, her olayın kendi koşullarında değerlendirilmesidir.
- Kolaylık: Başka ildeki tanık veya sanık için seyahat masrafı ve iş günü kaybı ortadan kalkar.
- Risk: Görüntü veya ses kesildiğinde beyan eksik kalabilir, söz alma anı kaçabilir.
- Risk: Sanık, salondaki belgeyi veya fotoğrafı göremeyebilir, tanığın tavrını tam izleyemeyebilir.
- Risk: Müdafi salondaysa sanıkla duruşma sırasında gizli istişare yapmak güçleşir.
SEGBİS Kararına Karşı Ne Yapılabilir?
SEGBİS ile duruşma yapılmasına ilişkin karar, duruşma sırasında verilen bir ara karardır ve hükümle birlikte denetlenir. Bizzat katılma talebinin gerekçesiz geçiştirilmesi, istinaf ve temyiz dilekçesinde ayrıca gösterilmelidir. CMK m.289/1-h, hüküm için önemli hususlarda savunma hakkının mahkeme kararıyla sınırlandırılmasını hukuka kesin aykırılık hâli sayar.
Bu itirazın sonuç doğurabilmesi için talebin dosyada iz bırakması gerekir. Duruşmadan önce verilen dilekçe, duruşmada tekrarlanan talep ve tutanağa geçirilen “SEGBİS ile savunmamı yapamıyorum” beyanı, kanun yolu incelemesinde dayanılacak olgulardır. Ceza Genel Kurulu, sanığın açık bir feragat beyanı yoksa ve aksine bizzat katılma iradesi ortadaysa, gerekçesiz SEGBİS kullanımını Anayasa m.141/3 ve CMK m.34’teki gerekçe yükümlülüğüne de aykırı bulmuştur.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
SEGBİS’e ilişkin sorunlar çoğunlukla talebin zamanında ve yazılı yapılmamasından, sistemin bir hak gibi görülmesinden ve bizzat katılma iradesinin tutanağa geçirilmemesinden doğar. Dosyalarda sık karşılaşılan hatalar şunlardır.
- SEGBİS’i kesin hak sanmak: Kanun bunu mahkemenin zorunlu gördüğü durumlara bağlar; talep reddedilebilir.
- Bizzat katılma isteğini yalnız sözlü söylemek: Tutuklu sanığın talebi dilekçeyle ve her önemli oturum öncesinde yazılı olarak yapılmalıdır.
- Bağlantı sorununu tutanağa geçirtmemek: Ses veya görüntü kesildiyse bu durum duruşmada hemen bildirilmelidir.
- Son savunma ve son sözü önemsememek: Mütalaaya karşı savunma için süre istemek ve gerekirse salonda hazır bulunmayı talep etmek savunmanın parçasıdır.
Yargıtay Kararları
Aşağıdaki kararların tam metinleri okunmuştur. Kararlar, tutuklu sanığın SEGBİS ile yargılanmasında zorunluluk gerekçesinin ve bizzat katılma talebinin nasıl değerlendirildiğini gösterir.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 13.05.2026 tarihli, 2025/519 E., 2026/309 K. sayılı kararı: Aynı yargı çevresindeki cezaevinde tutuklu sanığın, fiziken katılma dilekçelerine rağmen gerekçe gösterilmeden yalnız SEGBİS ile duruşmaya bağlanması savunma hakkının kısıtlanması kabul edilmiş, direnme hükmü oy birliğiyle bozulmuştur. Kurul, zorunluluk hâlinin somut olgulara dayalı ve denetlenebilir gerekçeyle ortaya konulmasını aramıştır.
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 10.06.2024 tarihli, 2022/12133 E., 2024/19981 K. sayılı kararı: SEGBİS ile kendini iyi ifade edemediğini bildirip bizzat getirilmeyi isteyen tutuklu sanığın son savunmasının gerekçesiz olarak SEGBİS ile alınması, CMK m.193/1 ve m.196/4’e aykırılık nedeniyle bozma sebebi yapılmıştır.
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 02.06.2025 tarihli, 2022/13358 E., 2025/16619 K. sayılı kararı: İlk celselerde SEGBİS ile savunması alınan sanığın tahliyeden sonra karar celsesine bizzat katılabildiği gözetilerek bu yöndeki temyiz itirazı yerinde görülmemiş; ancak belirleyici tanıkların sanık huzurunda veya SEGBİS ile dinlenmemesi bozma nedenleri arasında sayılmıştır.
Duruşma tutanaklarını, SEGBİS ara kararını ve verilen dilekçeleri getirerek görüşme planlayabilirsiniz. Hangi oturumda salonda bulunma talebinin yapılması gerektiğini ve kanun yolunda nasıl ileri sürüleceğini dosya üzerinden inceleyelim.
Sıkça Sorulan Sorular
SEGBİS nedir, açılımı ne?
SEGBİS, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi’nin kısaltmasıdır. Duruşmaya katılan kişinin sesini ve görüntüsünü mahkeme salonuna aynı anda aktarır; salondakiler de onu görür ve duyar. Ceza yargılamasında sanığın sorgusu, tanık ve bilirkişinin dinlenmesi bu yöntemle yapılabilir.
SEGBİS ile duruşmaya katılma talebi nasıl yapılır?
Dosyanın görüldüğü mahkemeye, esas numarası ve duruşma tarihi yazılarak dilekçe verilir. Dilekçede SEGBİS ile bağlanılmak istenen yer (bulunulan yer adliyesi veya ceza infaz kurumu) ve gerekçe belirtilir. Talep duruşma gününe yakın bırakılmamalıdır; karar mahkemenindir.
SEGBİS talebi kabul edilmek zorunda mı?
Hayır. CMK m.196/4, SEGBİS kullanımını hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlara bağlar. Talep reddedilirse sanığın duruşmaya bizzat gelmesi ya da şartları varsa duruşmadan bağışık tutulmayı istemesi gerekir.
Tutuklu sanık SEGBİS ile duruşmaya katılmak zorunda mı?
Sanık, duruşmada bizzat hazır bulunmayı dilekçeyle isteyebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu talebe rağmen zorunluluk hâli somut gerekçeyle açıklanmadan yalnız SEGBİS ile hüküm kurulmasını savunma hakkının kısıtlanması saymıştır.
Yurt dışındaki sanık SEGBİS ile savunma verebilir mi?
CMK m.196/4 yalnız yurt içinde bulunan sanığı kapsar. Yurt dışındaki sanık için m.196/6, duruşma tarihinden önce duruşma açılarak veya istinabe yoluyla sorgu yapılmasını öngörür.
Tanık SEGBİS ile dinlenebilir mi?
Evet. CMK m.180/5’e göre naiple veya istinabe yoluyla dinlenmesi gereken tanık ve bilirkişi, görüntülü ve sesli iletişim olanağı varsa bu yöntemle dinlenir. Tanığa soru sorma hakkı bu yöntemde de kullanılır.
SEGBİS ile alınan savunmaya itiraz edilebilir mi?
SEGBİS kararı ayrı bir itiraz yolu olan karar değildir; ancak bizzat katılma talebine rağmen gerekçesiz verilmişse bu durum hükme karşı istinaf ve temyizde ileri sürülür. Yargıtay bunu CMK m.289/1-h kapsamında hukuka kesin aykırılık saymaktadır.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı avukattır ve Kahta ile Adıyaman merkezde ceza yargılamasında müdafilik ve vekillik yürütmektedir. Tutuklu sanıkların duruşmaya katılım biçimi, SEGBİS talepleri ve şehir dışındaki tanıkların dinletilmesi gibi usul meseleleri için Kahta ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Bu yazı 28 Ekim 2026 itibarıyla güncel CMK metni ile tam okunmuş Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.
Kanun metninin resmî hâline 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
