Kısa cevap: Ceza avukatı ücreti iki kaynaktan belirlenir: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (TBB tarafından hazırlanır, her yıl güncellenir ve bir asgari sınır koyar) ve taraflar arasındaki avukatlık sözleşmesi. Tarifenin altında ücret kararlaştırılamaz. Tutar; dosyanın aşaması, suçun niteliği ve görevli mahkeme, duruşma sayısı, dosyanın kapsamı ve şehir dışı takip gerekip gerekmediğine göre değişir. Harç, bilirkişi, keşif ve yol giderleri ücretten ayrıdır. Ödeme gücü bulunmayanlar için adli yardım ve zorunlu müdafilik hâllerinde ücretsiz müdafi imkânı vardır.
Bu yazıda rakam verilmemektedir. Tarife her yıl değiştiği için sayı yazmak kısa sürede yanlış bilgiye dönüşür; ayrıca her dosyanın kapsamı farklıdır. Aşağıda, ücretin nasıl oluştuğu ve neye bakarak değerlendirmeniz gerektiği anlatılıyor.
Dosyanızın kapsamına göre bir değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.
İki Kaynak: Tarife ve Sözleşme
Avukatlık ücretinin çerçevesini Avukatlık Kanunu çizer. Kanun, ücretin taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabileceğini kabul etmekle birlikte buna bir taban koymuştur: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi. Tarife, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır ve her yıl güncellenir; ceza yargılamasında dosyanın görüldüğü mahkemeye ve bulunduğu aşamaya göre farklı maktu tutarlar öngörür.
Tarifenin işlevi bir asgari sınır koymaktır. Bu sınırın altında ücret kararlaştırılması meslek kurallarına aykırıdır. Üst sınır bakımından ise kanun sözleşme serbestisini esas alır; taraflar dosyanın kapsamına göre tarifenin üzerinde bir ücret kararlaştırabilir.
Uygulamada ücretin somutlaşması avukatlık sözleşmesiyle olur. Sözleşmede işin kapsamı, hangi aşamaları içerdiği, ücret ve ödeme biçimi ile masrafların kime ait olduğu yazılır. Bu yazının bulunmaması, sonradan taraflar arasında en çok uyuşmazlık doğuran durumdur.
Ücreti Etkileyen Unsurlar
Ücret ile Masrafın Ayrımı
Müvekkiller ile avukatlar arasındaki uyuşmazlıkların önemli bir bölümü bu ayrımın baştan netleştirilmemesinden doğar. Avukatlık ücreti, avukatın hukuki hizmeti karşılığında aldığı bedeldir. Masraf ise dosyanın yürütülmesi için üçüncü kişilere ödenen giderlerdir: harçlar, tebligat ve posta giderleri, bilirkişi ve keşif ücretleri, dosya fotokopi bedelleri, şehir dışı dosyalarda yol ve konaklama giderleri.
Masraflar kural olarak ücrete dâhil değildir ve müvekkil tarafından karşılanır. Sözleşmede masrafların kime ait olduğunun, hangi kalemleri kapsadığının ve nasıl belgelendirileceğinin yazılması iki taraf için de koruyucudur. Avans alınmışsa harcamaların belgeyle hesabının verilmesi beklenir.
Ödeme Gücü Bulunmayanlar İçin İki Yol
ÜCRET ÖDEYEMEYENLER İÇİN İZLENECEK YOL
Bu iki imkânın varlığı, ekonomik durumu nedeniyle avukat desteği alamayacağını düşünen kişiler bakımından belirleyicidir. Zorunlu müdafilik hâlleri kanundan doğar ve kişinin talebine bağlı değildir; adli yardım ise başvuruya bağlıdır ve ödeme gücünün bulunmadığının ortaya konulmasını gerektirir.
Hangi yolun durumunuza uygun olduğunu birlikte değerlendirebiliriz.
Sözleşmede Dikkat Edilecek Hususlar
Avukatlık sözleşmesi yapılırken şu noktaların yazılı olması, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları önler:
- İşin kapsamı: Sözleşmenin hangi dosyayı ve hangi aşamaları kapsadığı. Soruşturma aşaması için yapılan sözleşmenin kovuşturmayı ya da istinaf aşamasını kapsayıp kapsamadığı açıkça yazılmalıdır.
- Ücret ve ödeme planı: Tutar, ödeme zamanı ve taksit varsa vadeleri.
- Masraflar: Hangi giderlerin müvekkile ait olduğu ve nasıl belgelendirileceği.
- Sona erme: Azil veya istifa hâlinde ücretin ne olacağı.
Son olarak bir noktanın açıkça belirtilmesi gerekir: avukatlık bir sonuç taahhüdü içermez. Avukat, dosyayı özenle ve mesleki bilgisiyle yürütmeyi üstlenir; belirli bir kararın alınacağını taahhüt etmesi mesleki kurallara aykırıdır. Beraat, tahliye veya belirli bir indirim vaadinde bulunan bir ücret görüşmesi, baştan itibaren sorgulanmalıdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Ceza avukatı ücretinde üç nokta belirleyicidir: tarifenin bir asgari sınır koyduğu, tutarın dosyanın aşaması ve kapsamına göre değiştiği ve masrafların ücretten ayrı olduğu. Ödeme gücü bulunmayanlar bakımından zorunlu müdafilik ve adli yardım imkânlarının varlığı unutulmamalıdır. Her hâlde, kararlaştırılanın yazılı bir sözleşmeye bağlanması ve sonuç taahhüdü içeren vaatlere mesafeli durulması yerinde olur.
Ücretin yanında kapsam, masraf ve fesih hükümlerinin nasıl yazılması gerektiğini avukatlık sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli yazımızda anlattık.
Dosya başka ildeyse yol giderinin nasıl karşılandığını başka şehirdeki dosya rehberimizde ele aldık.
İlgili Diğer Yazılarımız
Ceza yargılamasının genel çerçevesi için Kahta ceza avukatı yazımızı, ağır cezalık dosyalar için Kahta ağır ceza avukatı yazımızı, şikâyete tabi suçlarda alternatif çözüm yolu için Kahta uzlaştırma avukatı yazımızı inceleyebilirsiniz. Avukatlık Kanunu’nun güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Avukatlık ücreti neye göre belirlenir?
Ücret, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile taraflar arasındaki avukatlık sözleşmesi çerçevesinde belirlenir. Tarife bir asgari sınır koyar; bu sınırın altında ücret kararlaştırılamaz.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi nedir?
Avukatlık hizmetlerinin asgari değerini gösteren ve her yıl güncellenen tarifedir. Ceza yargılamasında dosyanın görüldüğü mahkemeye ve aşamaya göre farklı maktu tutarlar öngörülmüştür. Güncel tutarlar için yürürlükteki tarifeye bakılması gerekir.
Ücreti etkileyen unsurlar nelerdir?
Dosyanın hangi aşamada olduğu, suçun niteliği ve görevli mahkeme, duruşma sayısı, şüpheli veya sanık sayısı, dosyanın kapsamı ile şehir dışı takip gerekip gerekmediği ücreti etkileyen başlıca unsurlardır.
Avukatlık ücretine masraflar dâhil midir?
Kural olarak hayır. Harç, tebligat, bilirkişi, keşif ve yol gibi giderler avukatlık ücretinden ayrıdır. Bu ayrımın sözleşmede açıkça yazılması, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları önler.
Ücret peşin mi ödenir?
Bu konuda kanuni bir zorunluluk bulunmamaktadır; ödeme biçimi ve zamanı sözleşme serbestisi içinde kararlaştırılır. Taksitli ödeme de mümkündür. Önemli olan, kararlaştırılanın sözleşmede yazılı olmasıdır.
Ücret ödeyemeyecek durumdaysam ne yapabilirim?
İki yol vardır. Kanunda öngörülen zorunlu müdafilik hâllerinde baro tarafından ücretsiz müdafi görevlendirilir. Bunun dışında, ödeme gücü bulunmayan kişiler baroların adli yardım bürolarına başvurabilir; adli yardım kapsamında görevlendirilen avukattan ücret talep edilmez.
Davayı kazanınca karşı taraf avukat ücretini öder mi?
Ceza yargılaması bu bakımdan hukuk davalarından farklıdır. Ceza davasında katılan lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi ile sanık müdafii ücreti farklı rejimlere tabidir; somut dosyada ne olacağı yargılamanın sonucuna ve tarafın konumuna göre değişir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında da faaliyet göstermektedir. Vekâlet ilişkisinin kurulmasında işin kapsamının, ücretin ve masraf rejiminin yazılı olarak netleştirilmesine önem verilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
