Kısa cevap: Süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısıdır (5275 s.K. m.107). Bu oran 7242 sayılı Kanunla üçte ikiden yarıya indirilmiştir. Ancak istisnalar vardır: kanunda sayılan belirli suçlarda oran üçte iki, terör suçları, nitelikli cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti gibi hâllerde kanunda öngörüldüğü ölçüde dörtte üç olabilir. Ağırlaştırılmış müebbet hapiste 30 yıl, müebbet hapiste 24 yıl infaz kurumunda geçirilmesi aranır. Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler mahsup edilir.
Uyarı: Bu oranlardan yola çıkarak verilen “şu tarihte çıkar” tahminleri sıklıkla yanlış olur. Hesap; ceza miktarı, suç türü, mahsup edilecek süreler ve varsa birden fazla cezanın birleştirilmesine göre yapılır. Bu yazı oranları değil, hesabın nasıl kurulduğunu anlatıyor.
Hesabın dosyanız üzerinden yapılması için iletişime geçebilirsiniz.
Oranı Belirleyen Şey Suç Türüdür
Koşullu salıverilme hesabında en çok yapılan hata, tek bir oran varsayılmasıdır. Oysa 5275 sayılı Kanun kademeli bir yapı kurmuştur.
Genel kural yarıdır. Süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar, cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Bu oran 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklik öncesinde üçte iki idi; dolayısıyla eski kaynaklardaki “üçte iki” bilgisi genel kural bakımından güncelliğini yitirmiştir.
Kanunda sayılan belirli suçlarda oran üçte ikidir. Bu istisna grubu, kanunun kendi sayımıyla belirlenir ve genel kuralın dışında kalır.
Bazı hâllerde oran dörtte üçe çıkar. Terör suçları, nitelikli cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti gibi suçlar bakımından kanunda öngörüldüğü ölçüde bu oran uygulanır.
Bunun pratik sonucu şudur: aynı süreyle hapis cezasına mahkûm iki kişinin koşullu salıverilme tarihleri, suç türleri farklıysa birbirinden çok uzak olabilir. Bu yüzden hesaba başlamadan önce hangi orana tabi olduğunuzun belirlenmesi gerekir.
Oranlar
Hesabın Kurulması
KOŞULLU SALIVERİLME HESABI
Mahsup: En Sık Gözden Kaçan Kalem
Gözaltında ve tutuklulukta geçirilen süreler, kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde cezadan mahsup edilir. Uygulamada bu hesapta yapılan eksiklikler, koşullu salıverilme tarihinin olduğundan ileri bir tarihe kaymasına yol açabilir.
Mahsuba konu olabilecek süreler arasında yakalama ve gözaltında geçirilen günler, tutuklulukta geçirilen süre ve bazı hâllerde adli kontrol kapsamında konutu terk etmeme gibi tedbirler altında geçirilen süreler yer alabilir. Hangi sürenin ne ölçüde mahsup edileceği kanuni esaslara göre belirlenir.
Bu nedenle kesinleşmeden sonra yapılacak ilk işlerden biri, mahsup hesabının kontrol edilmesidir. Bu kontrol, infaz dosyasındaki hesap cetveli üzerinden yapılır ve bir hata tespit edilirse infaz hâkimliğine başvurularak düzeltilmesi istenebilir.
Hesap cetvelinin kontrolü için destek alabilirsiniz.
Süre Dolunca Kendiliğinden Çıkılır mı?
Hayır. Koşullu salıverilme, kanuni sürenin dolmasıyla kendiliğinden gerçekleşen bir sonuç değildir. Sürenin dolması bir ön koşuldur; buna ek olarak iyi hâl değerlendirmesinin olumlu sonuçlanması gerekir. Bu değerlendirme, infaz kurumundaki idare ve gözlem kurulu tarafından yapılır.
Bu nedenle infaz süresi boyunca kurum kurallarına uyulması, disiplin cezası almamaya özen gösterilmesi ve eğitim ile iyileştirme programlarına katılım, yalnızca kurum içi bir mesele değildir; doğrudan koşullu salıverilme kararını etkileyen unsurlardır.
Koşullu salıverildikten sonra da süreç bitmez. Hükümlü, cezasının infaz edilmemiş kısmı kadar bir denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde yükümlülüklere aykırı davranılması veya suç işlenmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınabilir ve kalan cezanın infazı gündeme gelir.
Sonuç ve Değerlendirme
Koşullu salıverilme hesabında üç adım vardır: hangi orana tabi olunduğunun suç türü üzerinden belirlenmesi, mahsup edilecek sürelerin eksiksiz düşülmesi ve iyi hâl koşulunun gözetilmesi. Genel oranın yarıya indirilmiş olması önemli bir değişikliktir; ancak istisna grupları nedeniyle “genel oran benim için de geçerlidir” varsayımı yanıltıcı olabilir. Kesin tarih, ancak dosyadaki ceza miktarı ve suç türü üzerinden yapılacak bir hesapla belirlenebilir.
İlgili Diğer Yazılarımız
Kesinleşme sonrası sürecin başlangıcı için Ceza kesinleştikten sonra infaz süreci nasıl başlar? yazımızı, hükmün hiç açıklanmaması için Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) nedir? yazımızı, ağır cezalık dosyalar için Kahta ağır ceza avukatı yazımızı inceleyebilirsiniz. İnfaz Kanunu’nun güncel tam metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.
Ayrı ayrı verilen cezaların infazda nasıl toplandığı ve içtima kuralları için birden fazla suçta cezanın belirlenmesi yazımıza bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Koşullu salıverilmede genel oran nedir?
5275 sayılı Kanun m.107 uyarınca süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısıdır. Bu oran, 7242 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle üçte ikiden yarıya indirilmiştir.
Hangi suçlarda oran daha yüksektir?
Kanunda sayılan belirli suçlarda oran üçte ikidir. Terör suçları, nitelikli cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti gibi hâllerde kanunda öngörüldüğü ölçüde dörtte üç oranı uygulanabilir. Bu nedenle oranın suç türüne göre ayrıca belirlenmesi gerekir.
Müebbet hapis cezalarında durum nedir?
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmi dört yılını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir.
Tutuklu kaldığım süre hesaba katılır mı?
Evet. Gözaltında ve tutuklulukta geçirilen süreler kanunda öngörülen esaslar çerçevesinde cezadan mahsup edilir. Mahsup hesabındaki bir hata, koşullu salıverilme tarihini doğrudan etkiler.
Koşullu salıverilme kendiliğinden mi olur?
Koşullu salıverilme, kanuni koşulların gerçekleşmesi ve idare ile gözlem kurulunun iyi hâl değerlendirmesi üzerine karara bağlanır. Sürenin dolması tek başına yeterli değildir; iyi hâl koşulu da aranır.
Denetim süresi var mıdır?
Evet. Koşullu salıverilen hükümlü, cezasının infaz edilmemiş kısmı kadar bir denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde yükümlülüklere aykırı davranılması veya suç işlenmesi hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınabilir.
Kesin tarih öğrenebilir miyim?
Kesin tarih, dosyadaki ceza miktarı, suç türü, mahsup edilecek süreler ve varsa birden fazla cezanın birleştirilmesine göre hesaplanır. Bu nedenle genel oranlardan yola çıkarak verilen tahminler yanıltıcı olabilir; hesabın dosya üzerinden yapılması gerekir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Mustafa Şahin, Adıyaman Barosu’na kayıtlı olarak ceza ve infaz hukuku alanlarında da faaliyet göstermektedir. İnfaz dosyalarında uygulanacak oranın belirlenmesi, mahsup hesabının denetlenmesi ve infaz hâkimliğine başvuru yollarının değerlendirilmesi gibi hususlara özen gösterilmektedir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
